About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Chemische industrie vertrekt nu al uit Europa

11 March 2013

Terwijl in Groningen de protesten aanzwellen over aardbevingen veroorzaakt door gaswinning, slaat de top van het Nederlandse bedrijfsleven alarm over de oplopende kosten van energie. Europa lijkt de boot te missen. Via subsidies wordt ingezet op zonne- en windenergie, maar de Amerikanen boren naar schaliegas. Ik heb op deze plaats al vaker gewezen op deze revolutionaire ontwikkeling waardoor de gasprijzen in de Verenigde Staten ten opzichte van die van Europa sterk dalen.

Ton Büchner, topman van AkzoNobel, meldde in de Telegraaf van 21 februari 2013 dat de Amerikanen enorme concurrentievoordelen halen uit de nieuwe gaswinning. Bovendien hebben ze enorme andere ambities. Over een jaar of tien moeten er vierhonderd fabrieken zijn die biodiesel en biobenzine uit maïs, suikerriet en landbouwafval halen. Inmiddels zijn 50 nieuwe petrochemische projecten in de VS gestart.

DSM schat dat in de VS de gasprijzen een factor twee lager worden. Het gevolg? Nu al vertrekt chemische industrie uit Europa. Royal Dutch Shell heeft plannen voor een ethanolfabriek in Beaver County, nabij Pittsburg. Dow Chemical sluit de poorten van activiteiten in België, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Japan, en Nederland en investeert in een propyleenfabriek in Texas. Zelfs China kan niet langer op tegen de Amerikanen. In de VS woeden nu debatten over ‘inshoring'; het terugbrengen van chemische fabrieken uit ooit goedkope landen, inclusief China.

Ik vermoed dat de aarzeling van sommige Europese landen om schaliegas überhaupt te willen overwegen een strategische fout is die de economie hard kan treffen. De discussie over schaliegas wordt bemoeilijkt door de situatie in Groningen waar mensen zich om begrijpelijke redenen zorgen maken. De milieubeweging moet ook weinig van schaliegas hebben, hoewel onduidelijk waar, hoeveel in de grond zit en wat de feitelijke implicaties voor het milieu zijn. Wel klinkt de roep in de politiek om gemakkelijke oplossingen als het deels dichtdraaien van de gaskraan en het volop inzetten op alternatieve energie. Maar Duitsland toont aan dat dit te simpel is. Dit land wordt inmiddels geconfronteerd met de vraag of door het overhaaste besluit kernenergie af te zweren het mogelijk is de energievoorziening op peil te houden. Een goed alternatief is er in ieder geval nog niet. De consumentenprijzen lopen inmiddels op. En dat geldt ook voor de kans op black-outs.

Henk Kamp, de minister van Economische Zaken, weigerde terecht mee te gaan met de eis om de productie in Groningen te verminderen. De economische implicaties van de vermindering van de gasproductie zijn in een tijd van crisis domweg te groot. Nu komt daar de noodoproep van de topmensen uit de chemie bij.

Als het zo door gaat, lopen de aardgasbaten terug zonder dat op tijd voor een alternatief is gezorgd. Tegelijkertijd wordt onze chemiesector hard getroffen als bedrijven naar Amerika verhuizen. Volgens de branchevereniging VNCI is de chemiesector goed voor 63.000 banen, 58 miljard euro omzet en bijna 20 procent van de totale export. En dat in een tijd van economische crisis.

Het wordt hoog tijd dat er nationaal debat over onze energievoorziening komt en de vraag hoe wij energieafhankelijke bedrijfstakken zoals de chemie niet alleen concurrerend kunnen houden, maar ook voor Nederland kunnen behouden. Een wezenlijk probleem is dat het debat gegijzeld wordt door de milieubeweging, burgers en delen van de politiek die afgezien van gesubsidieerde zonnecollectoren eigenlijk weinig tot niets willen: van horizonvervuilende windmolens tot kolengestookte centrales. Energievoorziening en groen lijken soms meer op een religie dan een op feiten gebaseerde afweging. Als we hier niet doorheen breken, komen we slechter uit de crisis dan dat we ons ooit in onze naarste dromen konden voorstellen.

Energiepodium



Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

8 April 2013

De schalierevolutie

Er is een energierevolutie aan de gang die de wereldpolitiek op zijn grondvesten laat schudden. Vooral in de VS kunnen ze hun geluk niet op. Zoals in Noord-Dakota waar miljarden dollars binnenstromen nu nieuwe technieken het mogelijk maken om enorme hoeveelheden olie en gas uit de grond te halen.

Read more

Column

3 April 2013

De gasvoorraad van Cyprus

Cyprus is voorlopig van de ondergang gered. Voorlopig, want een Griekenlandscenario van opeenvolgende reddingsacties is denkbaar omdat de economie van het eiland de komende tijd enorm kan gaan krimpen. Of die tien miljard aan leningen ooit zal worden terugbetaald is uiterst onzeker. Of is er toch een lichtpuntje?

Read more

Column

2 April 2013

Cyprus-crisis geeft toch vertrouwen in de toekomst van de EU

Even kreeg ik de indruk dat ik deze weken een Europese variant meemaakte van de blunder die het kabinet-Rutte maakte met de inkomensafhankelijke zorgpremie. Het bleek een plan dat in een achterafkamertje was bedacht, maar totaal niet aansloot bij verwachtingen van de burger. Maatschappelijk protest stopte het project en er werd naar een aanvaardbaarder alternatief gezocht.

Read more

Column

22 March 2013

Meer conflicten in de buurt, maar Europa breekt defensie af

Raar dat politieke leiders risicovolle militaire avonturen aangaan in een tijd van bezuinigingen op hun krijgsmachten. De Franse president Hollande en de Britse premier Cameron willen geen stabilisatiemacht om in Syrië vrede te brengen, maar opheffing van het wapenembargo

Read more

Column

8 March 2013

Debat over schaliegas gaat over voorlopig ongegronde angsten

De topmannen van multinationals als DSM en Akzo-Nobel, gesteund door werkgeversorganisatie VNO-NCW, luidden onlangs de noodklok: Nederland verliest aan concurrentiekracht. Het heeft alles te maken met de schaliegas en -olie revolutie in de Verenigde Staten. De energieprijs in de VS is door die revolutie nog maar een fractie van die in Europa.

Read more

News

8 March 2013

Schaliegas Potentiële Doos van Pandora

Winning van schaliegas, en in toenemende mate schalieolie, maken de Verenigde Staten (VS) mogelijk tegen 2030 energieonafhankelijk.

Read more

HCSS in the media

4 March 2013

Proefboringen naar Schaliegas in Nederland.

De proefboringen naar Schaliegas in Flevoland stuit op veel weerstand. Rob de Wijk geeft in EenVandaag een reactie hierop.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

6 September 2016

Planetary Security Initiative

Resources