About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Chinees succes in Afrika, wen er maar aan

Chinees succes in Afrika, wen er maar aan

26 November 2012

‘Ik wil China bedanken, omdat jullie hulp geven zonder politieke voorwaarden.’ Dat zei president Yoweri Museveni afgelopen week bij de start van de bouw van een snelweg in Oeganda. China financiert de weg van 350 miljoen dollar. Museveni vervolgde zijn toespraak met een sneer naar ‘het westen, dat hulp gebruikt om ondergeschiktheid te creëren in plaats van onafhankelijkheid.’

Nee, dan China. Dat bouwde en betaalde het dit jaar feestelijk geopende, 200 miljoen dollar kostende, hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie. Met dat moderne imposante gebouw in Addis Abbeba schonk China de Unie volgens Afrikaanse leiders ‘een thuis’.

China brengt haar visie op ontwikkelingssamenwerking in de praktijk met de bouw van wegen, spoorwegen en andere infrastructurele werken: als je armoede wilt bestrijden, bouw dan eerst wegen, stimuleer dan de landbouw en de productie van consumptiegoederen en maak veel gebruik van ongeschoolde arbeid. Ontwikkel eerst de economie, daarna is eventueel de beurt aan ‘goed bestuur’.

Voor China is onderscheid tussen ontwikkelings¬samenwerking, handel en investeringen niet zo belangrijk. Chinezen spreken in alle gevallen graag van economische samenwerking. Hulp en handel dienen hetzelfde doel, ze moeten bijdragen aan het vergroten van China’s invloed in de regio en in de wereld.

In 1999 formuleerde Beijing de ‘go global’ strategie. Voor die tijd was het vooral van belang om zich te kunnen verzekeren van toegang tot grondstoffen voor de snelgroeiende en almaar uitdijende Chinese economie. Nu kwamen investeringen daar nadrukkelijk bij. In 2000 vond de eerste grote China-Afrika top plaats. De handels- en investeringsbanden werden strakker aangehaald. Overleg werd eenvoudiger en talrijker door de oprichting van FOCAC, het Forum voor China-Afrika samenwerking.

Er is voor China het nodige te halen in Afrika. He Wenping, Afrikadeskundige van de Chinese Academy of Social Sciences, geeft dat ook toe. Ze legt uit dat drie categorieën landen interessant zijn voor China: in de eerste plaats de grondstofrijke landen, daarnaast China’s traditionele vrienden (landen die China onder Mao Zedong al steunden en nooit met Taiwanese dollars hebben gedweept) en ten derde de regionale spelers.

In Europa en de Verenigde Staten wordt de toenadering tussen China en Afrika met argwaan bekeken. Veelgehoorde opmerkingen zijn: de Chinezen pikken grondstoffen in, ze importeren Chinese arbeiders om al het werk te doen, ze verdringen Afrikaanse bedrijvigheid en ze steunen zonder voorwaarden regimes die niet deugen.

Veel Afrikaanse leiders zien het anders. Zij menen dat China hun land kan helpen bij de ontwikkeling. Voor hen is de ‘no strings attached’ houding verfrissend en aantrekkelijk. Bovendien is het westerse ontwikkelingsbeleid volgens mensen als Dambisa Moyo in haar boek Dead Aid toch ook niet effectief gebleken.

De kritische westerse houding ten opzichte van China zien zij als hypocriet. Europeanen en Amerikanen hebben de mond vol over goed bestuur, democratisering en mensenrechten, maar westerse bedrijven komen ook gewoon naar Afrika om olie te winnen en zaken te doen.

Het is een misvatting om te denken dat China alleen in Afrika is voor grondstoffen en korte termijn gewin. China werkt aan het vergroten van haar invloed in de wereld en de manier waarop spreekt leiders als Museveni aan. De kritiek van Europa en de VS op die aanpak is minder relevant. De realiteit is dat China’s invloed in Afrika en de rest van de wereld groeit. Daar moeten Europa en de VS maar aan wennen.

Experts on this news

Ardi Bouwers

Subject Matter Expert

Ardi Bouwers

Ardi Bouwers is a Sinologist and a journalist. As deputy editor-in-chief of Radio Netherlands Worldwide she has led various editorial teams and projects. She also has in-depth expertise and experience in the field of the international media industry, and particularly on the rise of social media in China.

View profile

Related news

News

Conference on Business Models in a Circular Economy

30 January 2013

Conference on Business Models in a Circular Economy

The conference on Business Models in a Circular Economy, which was held on 12-12-12, was a great success. Together with various partners the conference brought together a wide spectrum of players to discuss the possibility of new and innovative collaborations to enhance sustainable solutions and anticipatory adaption of business models.

Read more

Column

Chinees Twitter: breekijzer voor verandering of toch propaganda?

7 January 2013

Chinees Twitter: breekijzer voor verandering of toch propaganda?

Bijna 600 miljoen mensen zitten in China op het internet. Ze praten mee over de laatste aflevering van The Voice of China, de nieuwste iPhone kloon en de meest gewilde designer handtas. Maar steeds vaker geven ze ook - vaak ongezouten - hun mening over een geplande fabriek in de buurt, een corrupte ambtenaar, een malafide arts of de minnaressen van een politicus. Sociale media vormen een kanaal om verbazing, bewondering of woede te uiten. Een kanaal dat heel veel mensen in alle uithoeken van het land een stem geeft.

Read more

News

Nieuw ‘grondstoffennationalisme’ van landen moet de eigen industrie een streepje voor geven

19 December 2012

Nieuw ‘grondstoffennationalisme’ van landen moet de eigen industrie een streepje voor geven

De economische kracht van opkomende landen als Rusland, Brazilië en India wordt snel groter. Deze landen zijn al belangrijke spelers op de wereldmarkt geworden en hun opkomst zet nog door.

Read more

Column

Soft power: China zwalkt tussen charme en intimidatie

12 December 2012

Soft power: China zwalkt tussen charme en intimidatie

‘Eigenlijk is soft power een Chinees concept’, vertelde een Chinese kennis me. ‘Sun Tzu schreef ruim 2000 jaar geleden in De Kunst van het Oorlogvoeren al dat de meest capabele leider zijn tegenstander onderwerpt zonder slag te leveren.’ Westerse bronnen noemen de politicoloog Joseph Nye van Harvard als degene die de term soft power introduceerde – hij wilde daarmee aangeven dat landen hun doelen ook kunnen bereiken door aantrekkingskracht of overreding in plaats van met dwang - maar Chinezen zien zichzelf graag als bron van een goed idee.

Read more

Column

Alleen met politieke hervormingen kan de Chinese economie nog jaren groeien

4 December 2012

Alleen met politieke hervormingen kan de Chinese economie nog jaren groeien

‘China wordt een land van leugens. Zelfs mensen aan de top geloven niet dat het communisme de toekomst heeft.’ De 84-jarige Mao Yushi is niet bang boude uitspraken te doen. De grondlegger van de moderne Chinese economie sprak deze week in Nederland met zakenlieden, hoge ambtenaren en grote ondernemingen.

Read more

Column

Corruptiebestrijding is prioriteit nummer één in China

19 November 2012

Corruptiebestrijding is prioriteit nummer één in China

Vraag Chinezen naar politiek en ze beginnen over corruptie. Dat is het onderwerp dat mensen dagelijks bezighoudt. Op straat en op het werk klaagt iedereen erover en op sociale media websites wordt er volop over gediscussieerd. In de tweede column van haar serie over binnenlandse en internationale aspecten met betrekking tot China richt Ardi Bouwers zich deze maal op corruptie.

Read more

Column

Warm met dank aan de communistische partij

13 November 2012

Warm met dank aan de communistische partij

China ontpopt zich langzaam tot een wereldmacht. Het is inmiddels de op een na grootste economie van de wereld, na de Verenigde Staten, maar ook op politiek gebied vinden er grote veranderingen plaats. Reden voor Ardi Bouwers om in een serie columns verschillende binnenlandse en internationale aspecten van China te belichten.

Read more