About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

“De discussie over schaliegas is te ideologisch geworden”

29 May 2013

Cognitieve dissonantie is het onaangename gevoel dat je overvalt als je iets hoort dat indruist tegen je eigen mening en overtuiging. ‘Dat is toch onzin; het kan gewoon niet', hoor je dan. Ik moest er aan denken tijdens al die debatten over schaliegas.

Voor mij is het meest interessante aan de Amerikaanse schalierevolutie dat volgens de gegevens van het Internationale Energie Agentschap (IEA) Amerika rond 2020 energieonafhankelijk is en rond 2030 energie-exporteur wordt. De eerste exporten van gas hebben inmiddels plaatsgevonden vanuit het Texaanse Freeport LNG project. De Amerikaanse energietransitie remt de Amerikaanse machtsachteruitgang en helpt Amerika er economisch bovenop te komen. Dit soort ‘tectonic shifts', in de woorden van het IEA en de Amerikaanse National Intelligence Council, doen zich zeer zelden in de internationale politiek voor en zijn voor deskundigen een onuitputtelijke bron voor studie. Want de geopolitieke gevolgen zijn enorm. Maar ook moet het duurzaamheidsactivisten te denken geven. Inmiddels voldoet Amerika door de schaliegaswinning aan 70 procent van de door hun afgewezen Kyoto doelstellingen en is voor de CO2-uitstoot sprake van een twintig jarig laagterecord.

Het is fascinerend te zien hoe het activistische deel van de duurzaamheidslobby van wetenschappers en milieuactivisten met de schalierevolutie omgaat. Ten eerste worden de nieuwe feiten ontkend of de impact van de revolutie gebagatelliseerd. Ten tweede worden degenen die vanuit hun eigen discipline het nieuwe fenomeen duiden, als ondeskundig weggezet. Ten derde worden de brengers van het nieuws zoals instituten als het IEA beschuldigd van partijdigheid. En tot slot wordt iedereen die bijvoorbeeld wil proefboren om er achter te komen of het onconventionele gas daadwerkelijk economisch rendabel is en schoon gewonnen kan worden als belanghebbende weggezet. Het hele debat rond schaliegas krijgt daardoor een persoonlijke, ideologische lading, waardoor er feitelijk geen sprake van een debat is.

Omdat de schalierevolutie vastgestelde meningen en belangen raakt, schiet de duurzaamheidslobby in de modus ´emotie´ en gaat meppen. Dit soort reacties zegt mij dat er echt sprake is van een schalierevolutie, met grote gevolgen voor ingegraven posities en vastgeroest denken. Cognitieve dissonantie optima forma.

Ik sta neutraal in die hele schaliegasdiscussie. Als het gas economisch rendabel en schoon gewonnen kan worden, moet je het doen om tijd te kopen voor de noodzakelijke energietransitie van fossiel naar duurzaam. Kan het niet uit de grond worden gehaald, dan is het nodig om na te denken hoe wij omgaan met het feit dat Nederland over tien jaar geleidelijk van gasexporteur naar gasimporteur gaat en de staatskas een steeds groter deel van de gasopbrengsten misloopt. Dat dit geen kleine opgave is, blijkt uit het feit dat 20 procent van de staatsinkomsten afkomstig is uit het energiesysteem. Of we gaan extra bezuinigen, of we zoeken naar alternatieve inkomsten. Precies om die reden gaf TNO aan dat we moeten uitkijken voor een te snelle energietransitie. Dit leidde natuurlijk tot harde verwijten van de duurzaamheidslobby en uiteraard tot beschuldigingen van partijdigheid.

Natuurlijk heeft de duurzaamheidslobby een punt als ze zeggen dat die extra tijd in de praktijk niet gebruikt wordt voor transitie, maar voor uitstel van executie. Maar ook hier is sprake van een nieuwe ontwikkeling. Het Nationaal Energieakkoord komt er aan met voorstellen voor ongekende energiebesparing. Die transitie gaat dus komen. Om politieke, maatschappelijke en technische redenen is die niet binnen tien jaar afgerond. En binnen tien jaar is er zeker geen alternatief voor de derving van de staatsinkomsten. Die extra tijd hebben we hard nodig. Zo bezien zou schaliegas een transitiebrandstof kunnen zijn.

Rob de Wijk nam onlangs deel aan een radiodebat op BNR, met sprekers als Jan Rotmans (Erasmus Universiteit), Simon Kalf (Peak Oil), Gerard van Harten (Topsector Chemie), Rene Peters (TNO), Frank de Boer (Cuadrilla) en Willem Jan Atsma (Stichting Schaliegasvrij Nederland). Dit debat kunt u terugluisteren op BNR.

Energiepodium.

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

23 November 2015

Debat zonder plek voor feiten leidt tot stagnatie economie

Ik heb mij op deze plek meerdere malen uitgelaten over de impact die de schalierevolutie heeft. Die impact is er onmiskenbaar.

Read more

HCSS in the media

17 March 2014

Trouble brewing in Europe’s backyard

Changes shaping global energy markets are fueling geopolitical tensions, and heightening the risk of instability within oil and gas exporting countries around Europe. In an opinion piece for European Geostrategy, Sijbren de Jong, Willem Auping, Marjolein de Ridder and Joris van Esch call for a more prominent role for the armed forces on the issue of energy security based on the insights from two recent HCSS reports on the economic security of The Netherlands and the Geopolitical Implications of the US’ Shale Gas Revolution.

Read more

News

11 February 2014

Report: The Geopolitics of Shale Gas

The US’ shale gas revolution could in the long term destabilize traditional oil- and gas exporters in the European Union (EU) neighborhood: A combination of substitution effects and greater energy efficiency, could put pressure on the price of oil, leading to fiscal difficulties in traditional hydrocarbon exporting countries.

Read more

HCSS in the media

23 August 2013

'Winning schaliegas veilig in Nederland'

Er kan in Nederland begonnen worden met boren naar schaliegas. De winning kan op een veilige manier. Dat staat in een geheim advies aan het kabinet, meldt RTL Nieuws.

Read more

Column

7 June 2013

Het Westen kan niet alleen met de gematigde rebellen praten

Na 430 interviews kwam een VN-commissie tot de conclusie dat er in Syrië mogelijk chemische wapens zijn ingezet. De Franse minister van buitenlande zaken Fabius was stelliger. Testen van materiaal uit Syrië zouden uitwijzen dat sarin is gebruikt.

Read more

Column

31 May 2013

Feitenvrij wensdenken: ook politici hebben er soms last van

Degenen die zich aan de politieke uitersten bevinden, geloven vaak in een geheimzinnige, bepalende macht. Of het nu om ufo's gaat, de opwarming van de aarde, of de moord op Fortuyn, volgens onderzoekers André Krouwel en Jan Willem van Prooijen gelooft een aanzienlijk deel van het electoraat, vooral bij PVV en SP, in complottheorieën (Trouw, 22 mei).

Read more

HCSS in the media

30 May 2013

Terrorist kopieert ’stoer gedrag’

Na Boston werd de wereld opnieuw opgeschrikt door zogenaamde ’lone wolves’ die in Londen met een kapmes een militair afslachtten. Individuen die aanslagen plegen; ze zijn nauwelijks te stoppen, want er is geen enkel zicht op. En er bestaat een grote kans dat het hier niet bij blijft. Deskundigen houden de adem in voor het fenomeen kopieterrorist.

Read more

Column

24 May 2013

Machtspolitiek in Azië doet denken aan Europa van de 19de eeuw

Een land kan zijn bondgenoten kiezen, maar niet zijn buren, zei de Chinese premier Li Keqiang tijdens een bezoek aan India, zijn eerste buitenlandse reis sinds hij in maart aantrad. Kennelijk zijn India en China geen bondgenoten, maar kunnen ze zich ook geen conflicten veroorloven.

Read more

Column

22 May 2013

Barbarij maakt ingrijpen in Syrië bijna onmogelijk

De barbarij in Syrië overschrijdt zo langzamerhand alle grenzen. Zoals gebruikelijk wordt druk gespeculeerd over de schuldvraag.

Read more

Column

13 May 2013

Lesje in staatsrecht helpt tegen afbraak van essentiële taken

Tijdens haar afscheid gaf koningin Beatrix een les staatsrecht, waarop haar zoon tijdens zijn inhuldiging voortbouwde. Dat was prima, want staatsrechtelijke inzichten blijken bij burger en politiek soms te ontbreken.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

6 September 2016

Planetary Security Initiative

Resources