About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

De EU raakt de burger volledig kwijt (NL)

21 April 2011

Politici blijken soms jaloersmakende optimisten over Europa te zijn. Oud-minister van sociale zaken Aart Jan de Geus, nu plaatsvervangend secretaris-generaal van de Oeso, de club van rijke industrielanden, constateerde terecht dat de crisis de Europese integratie een zet heeft gegeven.

Er is een noodfonds voor noodlijdende landen, er komt nauwer toezicht op nationale begrotingen en er komen sancties om ontsporende landen op het rechte pad te brengen. Bovendien worden de geesten rijp gemaakt voor het herstructureren van ondragelijke schuldenlasten. Dat is ook nodig omdat de schuldenlast van 160 procent van het bruto binnenlands product de Grieken boven het hoofd groeit.

Landen als Nederland, dat overigens 5,5 miljard euro aan Griekenland heeft geleend, kunnen in het ergste geval naar dat geld fluiten. Hier zit hem de kneep. De Finnen hebben inmiddels zo genoeg van de zwakke broeders binnen de eurozone dat zij afgelopen zondag massaal op de populistische partij Eurosceptische Echte Finnen hebben gestemd. En daar blijft het niet bij. Want een meerderheid van de Finse kiezers wil blijkens peilingen de zwakke eurolanden niet steunen.

Omdat het Finse parlement de steun aan de eurolanden moet goedkeuren, ligt de hulp aan Portugal mede in handen van Finse kiezers die op Europese schaal een verwaarloosbaar aantal vormen. Met de democratie is het in Europa dus raar gesteld.

Voordurend wordt gediscussieerd over een democratisch gat tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen. Maar in de praktijk blijkt een piepkleine minderheid de redding van een heel land te kunnen tegenhouden. Hoe sterk de macht van minderheden is, bleek al in 2005 toen Frankrijk en Nederland tegen de Europese grondwet stemden en de interne ontwikkeling van de Unie verlamden.

Zorgwekkend is dat politici kennelijk niet kunnen of willen uitleggen waarom solidariteit nodig is en waarom dit in het belang van de burger is. Zonder EU-steun aan noodlijdende landen kunnen banken in gezonde eurolanden omvallen en betaalt de burger de rekening.

De rekening voor herstructurering van de schuld komt overigens ook bij de burger terecht, maar hoe langer wordt gewacht, hoe hoger de rekening wordt. Het is begrijpelijk dat burgers boos zijn op noodlijdende landen en tegen banken aanschoppen die zij verantwoordelijk houden voor een deel van de malaise. Maar het is onbegrijpelijk dat politici niet in staat of bereid zijn uit te leggen dat steun aan landen en banken eigenbelang is.

Het succes van de Echte Finnen is te verklaren uit de onmacht van politici die met de burgers meegaan in hun kwaadheid over zwakke eurolanden, hen gelijk geven dat die landen er een potje van hebben gemaakt, en vervolgens met noodzakelijke maatregelen instemmen die ze niet goed uitleggen. Zo manoeuvreren ze zich in een onmogelijke positie. Enerzijds raakt, zoals De Geus zegt, de Europese integratie in een stroomversnelling; anderzijds raakt Europa de burger volledig kwijt.

Uit deze spagaat kom je niet door louter optimistisch te zijn. Want een unie zonder legitimiteit zakt als een Arabisch regime elkaar. In Egypte en Tunesië zien burgers inmiddels dat ze bevrijd zijn van een gehaat regime, maar dat hun levensomstandigheden langdurig verslechteren.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

3 October 2011

The Trouble With Germany, Part 2

The euro-crisis through the prism of why Germany is acting as it is.

Read more

Column

17 September 2010

De spagaat van Rutte en Verhagen. (NL)

Twee weken geleden suggereerde ik een verband tussen moslimhaat en de concurrentiepositie van Nederland.

Read more

Column

25 June 2010

We worden de achterdeur van Europa. (NL)

China verandert de wereld. China domineert in Afrika, China is de grootste automarkt, is monopolist op het gebied van schaarse aardmetalen die essentieel zijn voor het vergroenen van economieën.

Read more

Column

21 May 2010

Er valt niet te ontkomen aan meer Brussel (NL)

Paul de Krom, VVD-Kamerlid, twitterde vorige week zaterdag dat hij niet wil toestaan dat voorzitter José Barroso van de Europese Commissie de begrotingen van alle lidstaten mag inzien.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

27 September 2016

Why Putin’s Union does not want to work with the EU

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

Global Trends