About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

De gasvoorraad van Cyprus

3 April 2013

Cyprus is voorlopig van de ondergang gered. Voorlopig, want een Griekenlandscenario van opeenvolgende reddingsacties is denkbaar omdat de economie van het eiland de komende tijd enorm kan gaan krimpen. Of die tien miljard aan leningen ooit zal worden terugbetaald is uiterst onzeker. Of is er toch een lichtpuntje? Tijdens de onderhandeling kwam de Cypriotische gasbel regelmatig aan de orde. Toen het eerste reddingsplan door het parlement werd afgestemd omdat ook kleine spaarders werden getroffen, wendde de regering zich tot Rusland. De gasvoorraad werd als onderpand aangeboden.

Uiteindelijk ging de deal met Rusland niet door. Wat er precies is gebeurd, is mij onduidelijk, maar het lijkt er op dat de gasvoorraad een belangrijke rol op de achtergrond heeft gespeeld. Enerzijds is er het argument dat de Cypriotische gasvoorraad beperkt is, of dat winning te duur is, omdat Rusland niet in een gasdeal wilde stappen. Anderzijds, zijn er aanwijzingen dat de dreiging van een gasdeal met Rusland een drukmiddel was om tot een betere afspraak met de EU te komen.

Wat is er aan de hand? Al lange tijd circuleren wilde veronderstellingen over de feitelijke gasvoorraad. Deze zou revenuen ter hoogte van $ 400 miljard kunnen genereren. Hoewel er veel onzekerheden zijn, zou er zoveel gas in de grond zitten dat Europa minder afhankelijk van Rusland kan worden. Die gedachte is heel aantrekkelijk. Rusland draaide 2009 tijdens een ruzie over een betalingskwestie de gaskraan naar Oekraïne dicht waardoor ook delen van de EU zonder kwamen te zitten. Sindsdien zoeken sommige landen actief naar alternatieven. Midden- en Oost-Europese landen, zoals Oekraïne, Polen en Roemenië, vestigen hun hoop op schaliegas. Ook kan Cypriotisch gas uitkomst bieden. De gasvoorraad speelde in ieder geval een rol tijdens de onderhandelingen over het reddingsplan. Zo ook in de Tweede Kamer waar VVD'er Harbers meende dat Cyprus ‘hooguit een voorfinancieringsprobleem' heeft in de ombouw van geldland, naar gasland. Al in 2015 zou gas naar Israël kunnen worden geëxporteerd.

De vraag is echter of de planning gehaald kan worden dat in 2018 of 2019 de eerste substantiële revenuen binnen komen. Als we kijken naar een Aphrodite gasveld dan is duidelijk dat er grote problemen met Turkije zijn. Al in 2003 bakende Cyprus de maritieme grens met Egypte af, en in 2007 met Libanon. Turkije erkende deze grenzen niet omdat een deel van Cyprus als Turks grondgebied wordt beschouwd. Als Cyprus zou toestaan dat in ‘Blok 12' wordt geboord, zou Turkije zijn vloot zenden.

Dat het de Turken menens is bleek toen Ankara vlak na Europese reddingsoperatie de duimschroeven verder aandraaide door het Italiaanse energiebedrijf ENI te dreigen de samenwerking op te zeggen als het met de gaswinning in Cyprus start. Want dat gas is ook van de Turkse gemeenschap op Cyprus, meende Ankara. Hier doorheen spelen uiteraard ook de Turkse problemen met de toetredingsonderhandelingen met de EU, waar Cyprus dus lid van is. Alles wat gedaan kan worden om de EU te frustreren, wordt ook gedaan.

De situatie wordt verder gecompliceerd door de toenadering tussen Israël en Turkije na het recente bezoek van de Amerikaanse president Obama. Hierdoor komt een pijpleiding van Israël naar Turkije een stap dichterbij en stelt Turkije in staat van het land een gas hub te maken. Dat betekent dat voorkomen moet worden dat Cyprus een dominante gasleverancier wordt.

Door dit geopolitieke gemanoeuvreer is het zeer de vraag of de hoge verwachtingen over het Cypriotische gas bewaarheid worden. Mogelijk is dit een van de verklaringen voor het gebrek aan Russische belangstelling voor het Cypriotische gasveld. Dat Turkije de sleutel in handen heeft, lijkt wel zeker.

Energiepodium

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

17 March 2014

Trouble brewing in Europe’s backyard

Changes shaping global energy markets are fueling geopolitical tensions, and heightening the risk of instability within oil and gas exporting countries around Europe. In an opinion piece for European Geostrategy, Sijbren de Jong, Willem Auping, Marjolein de Ridder and Joris van Esch call for a more prominent role for the armed forces on the issue of energy security based on the insights from two recent HCSS reports on the economic security of The Netherlands and the Geopolitical Implications of the US’ Shale Gas Revolution.

Read more

Column

19 April 2013

Discussieer zonder emoties en op basis van feiten over schaliegas

Naast politici en milieuactivisten zijn nu ook frisdrankfabrikanten speler in het schaliedebat. Maar veronderstellingen over bodemverzakking en drinkwaterverontreiniging zijn feitenvrij zolang onduidelijk is of schaliegas en -olie hier economisch rendabel en veilig gewonnen kunnen worden.

Read more

Column

12 April 2013

De storingen bij ING drukken mensen met de neus op de feiten

In een eerste reconstructie van de problemen bij ING vroeg NRC Handelsblad zich af hoe een 'ervaren bank toch zo kan blunderen'. ING zou fouten hebben gemaakt 'in de weergave van de saldo's en 'de mogelijkheid dat het ging om 'een Ddos-aanval lijkt onzinnig'.

Read more

HCSS in the media

8 April 2013

De schalierevolutie

Er is een energierevolutie aan de gang die de wereldpolitiek op zijn grondvesten laat schudden. Vooral in de VS kunnen ze hun geluk niet op. Zoals in Noord-Dakota waar miljarden dollars binnenstromen nu nieuwe technieken het mogelijk maken om enorme hoeveelheden olie en gas uit de grond te halen.

Read more

Column

11 March 2013

Chemische industrie vertrekt nu al uit Europa

Terwijl in Groningen de protesten aanzwellen over aardbevingen veroorzaakt door gaswinning, slaat de top van het Nederlandse bedrijfsleven alarm over de oplopende kosten van energie. Europa lijkt de boot te missen. Via subsidies wordt ingezet op zonne- en windenergie, maar de Amerikanen boren naar schaliegas.

Read more

Column

8 March 2013

Debat over schaliegas gaat over voorlopig ongegronde angsten

De topmannen van multinationals als DSM en Akzo-Nobel, gesteund door werkgeversorganisatie VNO-NCW, luidden onlangs de noodklok: Nederland verliest aan concurrentiekracht. Het heeft alles te maken met de schaliegas en -olie revolutie in de Verenigde Staten. De energieprijs in de VS is door die revolutie nog maar een fractie van die in Europa.

Read more

News

8 March 2013

Schaliegas Potentiële Doos van Pandora

Winning van schaliegas, en in toenemende mate schalieolie, maken de Verenigde Staten (VS) mogelijk tegen 2030 energieonafhankelijk.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

27 September 2016

Why Putin’s Union does not want to work with the EU

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

Global Trends

Resources

28 September 2016

Waarom er weer geen OPEC deal komt

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

Resources