About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

De overeenkomsten met de Arabische crisis (NL)

8 April 2011

 Deze week steeg de Spaanse werkloosheid tot boven de 20 procent. Het zijn vooral de jongeren die een nieuwe kans in het buitenland zoeken.

In Griekenland rukt de werkloosheid op naar 15 procent. In dat land vielen vorig jaar mei al de eerste doden tijdens massale protesten tegen de bezuinigingen. Portugal scoort boven de 10 procent aan werklozen. De helft van hen is onder de 35 jaar.

Jongeren worden het hardst door de crisis getroffen en voeren de protesten aan. Ze zijn goed opgeleid, willen een gezin stichten en zoeken daarom werk.

Wacht eens: was dit niet precies de reden voor de opstanden in de Arabische wereld? Voor die perspectiefloosheid worden in de Arabische wereld de ondemocratische heersers verantwoordelijk gehouden. Zij zijn verantwoordelijk voor de oneerlijke verdeling van de welvaart en zij onderdrukken het volk dat geen ontplooiingsmogelijkheden heeft. De roep om democratie is daarom vooral een roep om perspectief. Kortom, het is een legitimiteitscrisis van de heersende elite die verantwoordelijk wordt gehouden voor de malaise.

Wij Europeanen zijn nogal tevreden met onze democratische verworvenheden die wij dan ook als eersteklas exportproduct beschouwen. Dat blijkt maar weer eens uit alle emotionele oproepen om de Arabische volkeren te steunen die tegen hun onderdrukkers in opstand komen en democratie willen, net als wij.

Toch zwelt ook in Europa de ontevredenheid aan. Er is feitelijk precies hetzelfde aan de hand als in de Arabische wereld. Ook bij ons is sprake van een legitimiteitscrisis van de heersende elite die voor de malaise verantwoordelijk wordt gehouden.

De aanleiding voor de politieke crisis in de Arabische wereld en Europa vertoont opmerkelijke overeenkomsten. Dat geldt ook voor de reacties. In de Arabische wereld wordt niet gestemd, dus worden heersers verdreven. In Europa keren kiezers zich af van hun leiders. Ze stemmen tegen harde bezuinigingen of vluchten naar populistische partijen. Want die spreken de kiezer aan als slachtoffer van overheid en buitenland.

Populistische parijen schieten overal in Europa uit de grond, en verwerven merkwaardig genoeg de meeste aanhang in de landen die het minst door de crisis worden getroffen, zoals Zwitserland, Noorwegen, Oostenrijk, Nederland en Denemarken. In deze landen stemt tussen de 15 en 30 procent populistisch. In hard door de crisis getroffen landen scoort dit soort partijen nauwelijks.

Deze ontwikkeling roept de vraag op of westerse democratieën een lichtend voorbeeld voor de Arabische wereld kunnen zijn. Ook hier faalt de elite in de ogen van veel burgers. Zij hebben met de bankencrisis de wereldeconomie aan de rand van de afgrond gebracht. En onder invloed van populisme en desinteresse in democratische verworvenheden kalven democratie en rechtsstaat af. Zo zet de PVV met zijn idee om herbenoeming van rechters afhankelijk te stellen van de zwaarte waarmee zij straffen de bijl aan de wortels van de rechtsstaat.

Het zou mooi zijn als wij Europeanen het Arabische streven naar democratie zouden aangrijpen voor enige zelfreflectie. Die begint met de erkenning dat er grote overeenkomsten zijn in de legitimiteitscrisis van leiders daar en hier en dat onze democratische rechtsstaat geen vanzelfsprekendheid is.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

21 November 2011

Een stabiele euro vergt een politieke unie (NL)

Als een Kamerlid dat ooit door premier Mark Rutte werd getypeerd als 'de overtreffende trap van een fact free politicus', om een onderzoek vraagt, word ik argwanend.

Read more

HCSS in the media

26 October 2011

Redt China Europa van de Crisis? (NL)

Rob de Wijk geeft in Eenvandaag een reactie op de bijeenkomst van de EU leiders in Brussel en de rol die China hierin wil spelen

Read more

Column

8 July 2011

Gevaar instabiliteit door Arabische lente levensgroot (NL)

Gelukkig lijdt de energievoorziening in Europa niet onder de Arabische Lente. Goed, er komt nauwelijks meer olie uit Libië.

Read more

Column

6 June 2011

In alle hoofdsteden van Europa kunnen straks tentenkampen staan (NL)

Als we de jongeren op het Puerta del Sol-plein in Madrid moeten geloven, protesteren ze voor de revolutie, tegen het kapitalisme en voor echte democratie.

Read more

Column

23 May 2011

Interventie in Midden-Oosten moet als olietoevoer stokt (NL)

De balans van de Arabische opstanden is niet positief.

Read more

Column

5 May 2011

Where is the Arab Voltaire?

No one could have anticipated that a simple man from Sidi Bouzid, Tunisia could trigger a cascading change in the Arab world.

Read more

HCSS in the media

6 December 2010

Bezuinigingen Defensie leiden tot Europees leger (NL)

De bezuinigingen op Defensie die landen binnen de Europese Unie doorvoeren leiden onherroepelijk tot een gezamenlijk Europees leger in 2030.

Read more

Column

2 December 2010

The Case for the Euro

Enjoying decades of successful performance, the euro used to defy the odds of divergent national economies.

Read more

Column

19 November 2010

Dom, om de uitzondering te zijn in Europa. (NL)

’Waarom neemt het nieuwe kabinet zo vaak een uitzonderingspositie in Europa in? Is dit een teken van kracht of zwakte?”, vroeg een buitenlandse diplomaat mij deze week. Ik moest diep nadenken over een antwoord.

Read more

Column

5 November 2010

Meer macht voor Europa, dankzij de crisis. (NL)

Het is fascinerend om te zien hoe het proces van Europese integratie afgelopen weekeinde een stap voorwaarts heeft gedaan.

Read more

Column

25 June 2010

We worden de achterdeur van Europa. (NL)

China verandert de wereld. China domineert in Afrika, China is de grootste automarkt, is monopolist op het gebied van schaarse aardmetalen die essentieel zijn voor het vergroenen van economieën.

Read more