About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Einde dominantie Algerije, Rusland, Saudi-Arabië in zicht

1 February 2013

De geopolitieke impact van de energierevolutie waarbij nieuwe olie- en gasvoorraden kunnen worden ontgonnen, begint zo langzamerhand door te dringen bij beleidsmakers en politici in Europa. Dat de energiekaart van de wereld opnieuw wordt getekend, lijkt wel duidelijk. Zeker is dat het einde in zicht is van een wereld die wordt gedomineerd door enkele grote producenten zoals Algerije, Rusland, Saoedi-Arabië en Venezuela en naar een wereld waarin landen of regio's zelfvoorzienend worden.

Onlangs zette de Britse regering het licht op groen voor de winning van schaliegas. Volgens Cuadrilla, de firma die in Engeland proefboringen heeft uitgevoerd, zit er voor zeventig maal de jaarconsumptie in de bodem. Veel geologen vinden die inschatting te optimistisch en de milieubeweging wijst op de gevaren. Hoe dan ook, de hoeveelheid gas is aanzienlijk en kan volgens verantwoordelijk minister Ed Davey er toe leiden dat de leveringszekerheid van energie aanzienlijk toeneemt.

Het debat in Engeland laat zien wat de discussie wordt. Aan de ene kant staat de milieubeweging die wijst op de gevaren; aan de andere kant staan degenen die zich bezighouden met leveringszekerheid, dus geopolitiek. Omdat gezaghebbende instituten als de Royal Society en de adviesraad van de Amerikaanse energieminister constateerden dat de nieuwe winningstechnieken, mits goed gereguleerd, redelijk veilig zijn en omdat de belangen in termen van inkomsten en leveringszekerheid groot zijn, lijkt de milieubeweging de strijd te gaan verliezen.

Andere verliezers zijn de grote leveranciers. Neem Rusland. Als Europa daadwerkelijk schaliegas gaat winnen is dat een klap voor de Russische economie. Ongeveer 60% van de federale inkomsten komen uit energie exporten. Het gas voor de Russen zelf wordt met verlies verkocht. Dus moeten de inkomsten uit de export komen. De winst op gas naar Europa is momenteel 66%. De energierevolutie die in Amerika al tot een crash van de gasprijzen heeft geleid, stelt de Europeanen in staat lagere gasprijzen te bedingen. Afhankelijk van de voortgang van de exploratie van schaliegas, kunnen delen van Europa het zelfs helemaal zonder Russisch gas stellen.

De consequenties zijn enorm. Als de gasprijzen imploderen, implodeert de Russische economie. Een alternatief is de verhoging van de export naar China. Maar tegen de tijd dat de pijpleidingen door Siberië zijn aangelegd, heeft China, dat grote reserves zou hebben, de winning van schaliegas op streek.

De gevolgen laten zich raden. Een economische crisis in Rusland leidt tot sociale onlusten van ongekende proporties die een regelrechte bedreiging voor de leiders in het Kremlin vormen. Tot nu toe heeft Gazprom weinig met de schaliegasrevolutie gedaan. En voor zover er wat is gedaan, betrof het activiteiten om de verspreiding van schaliegastechnologie aan banden te leggen. Maar nu al blijkt dat een onhoudbare strategie. Het Kremlin zal moeten inzetten op een totale omvorming van de economie. Zo niet, dan tekenen de leiders hun eigen ondergang.

Datzelfde geldt voor alle andere landen die hun economie op de verkoop van energie laten draaien, Saoedi-Arabië voorop. Dat land heeft tijdens de Arabische opstanden van de afgelopen jaren de morrende bevolking afgekocht. Als de energieprijzen dalen is dat niet meer mogelijk. We weten al eeuwen dat economische stagnatie sociale, dus politieke onrust oplevert. Zo bezien wordt niet de milieubeweging, maar de bevolking van de grote energie exporteurs met regeringen die hun land niet aan de nieuwe realiteit kunnen aanpassen, het belangrijkste slachtoffer van de energierevolutie. Dat de geopolitieke consequentie hiervan regionale instabiliteit is, hoeft geen betoog.

Energiepodium

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

15 February 2013

Door troosteloze EU-begroting doemt angstbeeld Japan op

Ezra Vogel beschreef in 'Japan as Number One' (1979) hoe dat land zich in hoog tempo ontwikkelde tot de belangrijkste, meest innovatieve economie van de wereld. Helaas liep het anders. Rond 1990 stagneerde het land. De staatsschuld explodeerde. De jaren negentig gingen verloren. En nog steeds worstelt Japan met een kwakkelende economie.

Read more

Column

1 February 2013

Veiligheid van Europa in het geding door onstabiel Noord-Afrika

Timboektoe is veroverd. Helaas begon na de val van Kaboel (2001) en Bagdad (2003) de ellende in Afghanistan en Irak pas echt. Strijders gingen op in de bevolking en begonnen na enige tijd een stadsguerrilla die nauwelijks beteugeld kon worden. Hopelijk blijft Mali dit lot bespaard.

Read more

Column

25 January 2013

Onthullend, die kritiek op de nieuwe post voor Dijsselbloem

De eerste reactie die mij bijbleef over een Nederlands voorzitterschap van de eurozone was afkomstig van SP-Europarlementariër Dennis de Jong, medio december. Als Dijsselbloem voorzitter zou worden, vond hij, zou Nederland zijn belangen niet meer kunnen verdedigen. Later bleek dat dit denken in brede kring gemeengoed was geworden.

Read more

Column

18 January 2013

President Hollande ontpopt zich als een Europese Obama

De reacties op president Hollandes interventie in Mali waren alom positief. Waren dat ook niet de reacties toen westerse landen intervenieerden in Kosovo, Afghanistan, Irak en Libië? Beloofden de staatshoofden en regeringsleiders ook toen niet dat hun troepen geen minuut langer zouden blijven dan noodzakelijk? En ebde de aanvankelijke steun niet weg toen snelle successen uitbleven?

Read more

Column

3 January 2013

Tijd voor debat over welke energiebronnen we wél willen

De vraag naar voedsel, water en energie groeit tot 2030 met respectievelijk 35, 50 en 50 procent. De verwevenheid van voedsel, water en energie is een megatrend die onze toekomstige wereld zeker bepaalt stelt de National Intelligence Council (NIC) van de samenwerkende Amerikaanse inlichtingendiensten. Hun rapport Global Trends 2030: Alternative Worlds is verplichte kost voor iedereen die zich serieus met onze toekomst bezighoudt.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

22 September 2016

Breakfast session 'Feeding the megacity'

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

Resources