About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Europa balanceert met Griekenland en Turkije op het slappe koord

12 October 2012

De Turkse premier Erdogan was ongetwijfeld oprecht toen hij zei geen oorlog met Syrië te willen. De aanvallen uit Syrië lijken niet doelbewust, maar zijn eerder uit de koers geraakte granaten die in Turkije dodelijke slachtoffers maakten. Maar Erdogan kan die mortierbeschietingen alleen al om binnenlands-politieke redenen niet accepteren. Dus volgden represailles met artilleriebeschietingen op de stellingen van de Syriërs.

Het waren vooral symbolische represailles voor binnenlandse consumptie. Hierin schuilt meteen het gevaar. De kans dat meer granaten in Turkije terechtkomen, is levensgroot. Dit kan een door publieke woede opgestookte politieke dynamiek veroorzaken waardoor Erdogan bijvoorbeeld wordt gedwongen een bufferzone in te stellen. Daarvoor moet hij Syrië binnenvallen. Dat zal hij doen onder verwijzing naar Artikel 5 van het Navo-verdrag, dat de bijstand van andere Navo-landen regelt. Een rol van de Navo wordt dan onontkoombaar, al was het alleen maar omdat internationale solidariteit een dempende werking op de Turkse volkswoede kan hebben en Erdogan van al te drieste steppen kan afhouden. Geen Europees land ontkomt er dan aan een steentje bij te dragen.

De gevaarlijke dynamiek speelt ook in Griekenland. In november raakt het geld op en kunnen ambtenaren en uitkeringstrekkers niet meer worden uitbetaald. Tenzij er meer hulp komt, is de kans groot dat sociale onlusten omslaan in een regelrechte volksopstand die de Griekse democratie om zeep helpt. De angst die premier Samaras heeft voor chaos door linkse en rechtse extremisten is volkomen terecht. Griekenland doet inderdaad denken aan de Weimarrepubliek. De combinatie van aanhoudende vernedering door het buitenland van Duitsland, de torenhoge schulden en de perspectiefloosheid van de bevolking vermorzelden het politieke centrum en brachten uiteindelijk Hitler aan de macht.

Toch blijven Nederland en Duitsland hameren op bezuinigingen en hervormingen in Griekenland. Bondskanselier Merkels bezoek haalde wat kou uit de lucht, maar minister De Jager hamerde op hervormen, besparen en de ongewenstheid van kwijtschelden. Anders zouden de Grieken geen prikkel meer hebben hun zaken op orde te brengen. Zijn redenering is even logisch als gevaarlijk. Star vasthouden aan die koers leidt onherroepelijk tot een gevaarlijke volkswoede in een land dat niet verder kan worden uitgeperst.

Geen groeiscenario is denkbaar dat zicht biedt op een kleinere schuldenberg. Als Griekenland omwille van de precedentwerking niet uit de euro mag, dan wordt de schuld uiteindelijk kwijtgescholden en zal het land mogelijk met een Marshall-plan van de ondergang moeten worden gered.

Voorlopig blijft voor Europa de situatie in Zuidoost-Europa balanceren op het slappe koord. Foute beslissingen door Europese leiders hebben enorme consequenties. In Turkije en in Griekenland kunnen ze tot volkswoedes leiden die een onvoorstelbare dynamiek van geweld en chaos teweeg kunnen brengen. Chaos daar heeft zijn effect hier. Door een Syrisch-Turks conflict stijgen de olieprijzen. En chaos in Griekenland brengt de Europese Unie verder naar de afgrond. Dat noordelijke Rambo-politiek dan averechts werkt, is helder.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

8 August 2016

Erdogan op audiëntie bij Poetin

Morgen brengt de Turkse President Erdogan een bezoek aan Rusland. Erdogan krijgt kritiek vanuit Europa door zijn harde optreden na de coup poging. De Turkse leider is dan ook naarstig op zoek naar buitenlandse vrienden. Poetin kan daarvan profiteren, onder andere op energiegebied. Trouw sprak er over met Sijbren de Jong.

Read more

Column

12 May 2016

Griekenland blijft in woelig vaarwater. Column van Jonathan Holslag

Griekenland blijft in woelig vaarwater. De vorige bezuinigingen waren nog niet verteerd, of de regering joeg weer een nieuwe reeks besparingen door het parlement. Duizenden Grieken kwamen op straat om er tegen te protesteren, met in hun rangen ook vertegenwoordigers van de regeringspartij.

Read more

Column

22 April 2016

De vrijheid van meningsuiting aan banden voor een hoger doel

De EU mag zich nooit afhankelijk maken van Turkije, vindt Rob de Wijk. Maar omdat de vluchtelingencrisis een bedreiging is voor de hele unie, heeft Erdogan ons in de tang. .

Read more

Column

1 February 2016

In ruil voor beter bewaakte grenzen geven we dus welvaart op

COLUMN Binnen zes tot acht weken moet de immigratie naar Europa drastisch zijn verminderd, vindt EU-voorzitter Rutte. Dat lijkt me wat te optimistisch. Hoewel de Middellandse Zeeroute minder aantrekkelijk is geworden sinds de EU schepen van mensensmokkelaars mag vernietigen, werken de meeste maatregelen niet. .

Read more

Column

4 April 2014

Democratie heeft wereldwijd steeds meer het nakijken

Het westen sprak schande van het besluit van de Turkse premier Erdogan om Facebook en Twitter te sluiten. Maar tegelijkertijd groeide zijn aanhang en boekte hij een overwinning tijdens de laatste lokale verkiezingen. Er werd schande gesproken van president Poetins annexatie van de Krim. Maar in eigen land steeg zijn populariteit.

Read more

Column

5 November 2012

Obama kan in tweede termijn alsnog een Kennedy worden

Vijftig jaar geleden haalde de wereld rond deze tijd opgelucht adem. Een allesverwoestende kernwapenoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie met mogelijk 200 miljoen slachtoffers was afgewend. Nooit eerder had de wereld een dergelijke acute, existentiële crisis meegemaakt.

Read more

HCSS in the media

31 October 2012

Rob de Wijk in Energiepodium: “Nucleaire situatie Iran kan olieprijs ongekend doen stijgen”

Het ziet er naar uit dat Iran belangrijke vorderingen heeft gemaakt op het gebied van de nucleaire technologie. Eind oktober concludeerden inlichtingendiensten dat de ondergrondse verrijkingsfabriek van Fordo nabij de heilige plaats Qum zo goed als klaar is.

Read more

Column

26 October 2012

Niet Eurofielen hebben wat uit te leggen, maar de Eurosceptici

Columnist van NRC-Handelsblad Thierry Baudet stelt aan voorstanders van Europese integratie altijd de vraag: 'wat zou iemand moeten aantonen, of wat zou er moeten gebeuren, om u van uw overtuiging af te brengen'.

Read more

Column

19 October 2012

Separatisten spelen handig in op onvrede in Europese landen

Het lijkt erop dathet moeilijker is de Europese Unie te gronde te richten dan de landen die er deel van uitmaken. Juist nu de EU voorzichtig de crisis onder controle weet te krijgen, zwellen separatistische geluiden in sommige lidstaten aan. Het is paradoxaal: de EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede omdat Europese integratie tot stabiliteit en vrede in Europa leidde en tegelijkertijd desintegreren separatistische politici sommige lidstaten van diezelfde EU.

Read more

HCSS in the media

10 October 2012

Rob de Wijk in Avondspits op Radio 1 : ''Politietrainingsmissie loopt gevaar''

In Avondspits heeft Rob de Wijk het over de terugtrekking van de Nederlandse politietrainers uit Afghanistan.

Read more

Column

5 October 2012

A Strategic Coup? A brilliant acquisition of the world metal market

This summer a silent change took place in the game of metal trading. The biggest metal exchange in the world, the London Metal Exchange (LME), was sold for 180 times its annual earnings to the Hong Kong Exchanges & Clearing (HKEx). The takeover is yet another move in a series of activities strengthening China’s grasp on the global gold trade, an objective it has formally included in its latest Five-Year Plan.

Read more

News

3 October 2012

Persconferentie Waarde van Defensie

Het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) nodigt u uit voor de persconferentie op 8 oktober van het rapport ‘De Waarde van Defensie’. Deze studie zet voor het eerst de concrete baten van de Nederlandse krijgsmacht op een rij.

Read more

Column

1 October 2012

De dreigende cocktail van nationalisme en militarisering in China

Eindelijk. China heeft een vliegdekschip. Tijdens de ingebruikname, waarbij president Hu Jintao en premier Wen Jinbao aanwezig waren, werd met veel fanfare duidelijk gemaakt waarvoor dit schip geschikt is: het beschermen van de nationale soevereiniteit.

Read more

HCSS in the media

24 September 2012

Rob de Wijk over de film ''Innocence of Muslisms'' en de wereldwijde reactie hierop

Rob de Wijk op BNR over de machtsverhoudingen binnen Europa, de VN en de film ''innocence of Muslims''.

Read more

HCSS in the media

21 September 2012

Rob de Wijk over deelname aan internationale missies op Radio 1

Rob de Wijk geeft in Radio 1 zijn ‘Droomrede’. Dit naar aanleiding van Prinsjesdag en de troonrede.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

27 September 2016

Why Putin’s Union does not want to work with the EU

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

Global Trends