About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Het debat over de toekomst van Europa is nauwelijks gevoerd

22 February 2013

Tijdens zijn 'troonrede', vorig jaar september, riep voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Unie op tot een wijziging van het verdrag van de EU om een federatie van natiestaten mogelijk te maken. Hij leek een bond van samenwerkende soevereine staten voor te stellen die hun zelfstandigheid behouden, maar op een aantal gebieden hun soevereiniteit opgeven. .

Dat laatste doen ze overigens al. Zo heeft Nederland weinig te zeggen over milieubeleid, landbouw en visserij en het verkeer van goederen. Omdat Barroso nadrukkelijk een superstaat afwijst spreekt hij dus niet over een verenigd Europa, met één regering, één parlement en één krijgsmacht. In hoeverre zijn federatie van natiestaten anders is dan de huidige Unie maakt hij helaas niet duidelijk.

Premier Mark Rutte heeft herhaaldelijk aangegeven geen behoefte te hebben aan institutionele vergezichten. Maar te oordelen aan de reacties die ik op mijn Europa-columns krijg, is daaraan juist een enorme behoefte. Zonder duidelijkheid over waar we met Europa naar toe willen, kunnen cruciale plannen voor een bankenunie, een begrotingsunie of politieke unie moeilijk publiekelijk worden uitgelegd. Zonder toekomstvisie wordt Europa richtingloos. Een cliché als 'ik wil geen superstaat' volstaat dan om tegen een bankenunie te zijn.

Bewust uit de weg gaan
Op zichzelf ben ik blij met de positief-kritische opstelling van minister Frans Timmermans (buitenlandse zaken) in zijn recente Staat van de Unie. Het is goed dat wordt ingezien dat invloed op Europa alleen kan worden verkregen als actief, constructief en met het eigen én Europese belang voor ogen diplomatie wordt bedreven. Maar precies om de redenen die ik hiervoor gaf is het bewust uit de weg gaan van een toekomstvisie jammer.

Overigens zit er op dit punt iets vreemds in de redenering. Terecht wordt in de Staat van de Unie gesteld dat een terugkerende vraag is of we op weg zijn naar de Verenigde Staten van Europa of naar een Concert der Naties waar de grote Europese mogendheden het voor het zeggen hebben. Het antwoord is volgens minister Timmermans: 'geen van beide'.

Geen van beide alternatieven
Door de snelle ontwikkelingen die de internationale betrekkingen doormaken is het volgens de minister onmogelijk te zeggen hoe de Europese Unie er over een jaar of vijftien uit zal zien. Als dat zo is, kan ook niet met stelligheid worden beweerd dat geen van beide alternatieven er zullen komen.

Interessant is dat volgens de minister het debat over de finalité politique van de Europese samenwerking verlammend heeft gewerkt. Eerlijk gezegd heb ik de afgelopen jaren heel weinig debat over de toekomst van Europa meegemaakt. Wat is dat dan, een federatie, een verenigde staten van Europa, een concert der naties of een superstaat? Wie er naar wordt gevraagd heeft daar een vaag gevoel over, maar zal nauwelijks in staat zijn er iets zinnigs over te zeggen. Kortom, draagvlak in Europa eist uiteindelijk klaarheid over die finalité politique.

Alice in Wonderland wist al dat Europa anders stuurloos wordt:
Alice: 'Kun je me zeggen welke weg ik moet nemen?'
De kat: 'Dat hangt ervan af. Waar wil je naar toe?'
Alice: 'Dat weet ik niet.'
De kat: 'Dan doet het er niet toe welke weg je neemt.' .

Trouw, 22-02-2013

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

15 March 2013

Burgerforum spant burgers gemakzuchtig voor anti-EU-karretje

Meer dan 50.000 handtekeningen heeft het Burgerforum EU opgehaald. Al die mensen zijn tegen sluipende overdracht van bevoegdheden aan de EU en als dat toch gebeurt, moet de Nederlandse bevolking zich over die overdracht kunnen uitspreken. Klinkt logisch en redelijk.

Read more

News

21 February 2013

Internationale rubberschaarste.

Autobanden gemaakt van paardenbloemen. Volgens Vredestein vormt de paardenbloem zelfs de toekomstige redding voor dreigende internationale rubberschaarste. Nu blijkt de bloem juist heel nuttig.

Read more

News

20 February 2013

Prof. dr. Rob de Wijk naar Campus Den Haag

Rob de Wijk zal per 1 maart 2013 als hoogleraar ‘International Relations & Security’ bij de Campus Den Haag werkzaam zijn. Hij gaat samen met prof. Mr. Jaap de Hoop Scheffer werken in het op te starten Center for International Relations & Security Issues in Den Haag.

Read more

Column

15 February 2013

Door troosteloze EU-begroting doemt angstbeeld Japan op

Ezra Vogel beschreef in 'Japan as Number One' (1979) hoe dat land zich in hoog tempo ontwikkelde tot de belangrijkste, meest innovatieve economie van de wereld. Helaas liep het anders. Rond 1990 stagneerde het land. De staatsschuld explodeerde. De jaren negentig gingen verloren. En nog steeds worstelt Japan met een kwakkelende economie.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

28 September 2016

New website for the Planetary Security Initiative

28 September 2016

Waarom er weer geen OPEC deal komt

20 September 2016

Troonrede 2016

Resources