About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Het is geen zomer geworden na de Arabische lente (NL)

22 December 2011

De bibberende, illegaal gemaakte beelden van Syrische ordetroepen die op demonstranten inbeuken en de beelden uit Caïro waar vrouwen in elkaar worden geslagen, maken duidelijk dat de Arabische 'lente' nog in volle gang is.

De term 'lente' was de uitdrukking van ongebreideld optimisme over wat er in de Arabische wereld gebeurde. Maar in werkelijkheid was het de uitdrukking van totaal onbegrip bij de westerse politiek en media.

Wat werd gezien als een opstand ten gunste van vrijheid en democratie was in werkelijkheid een broodoproer. Bevolkingen kwamen in opstand tegen stijgende voedselprijzen, werkloosheid en gebrek aan perspectief. Hun leiders waren niet bij machte hun situatie te verbeteren.

Dat waren precies de redenen waarom de Tunesiër Mohammed Boeazizi zich op 17 december 2010 in brand stak en daarmee de aanzet gaf voor de revoluties in de Arabische wereld. De aanleiding voor zijn actie verschilt niet zoveel van die van de aanhoudende protesten nu in Griekenland. Als het echt fout gaat met de euro en de EU dan zullen dit ook precies de redenen zijn waarom Nederlanders de straat op gaan.

Na een jaar van opstanden is duidelijk dat de dynamiek zich volgens bekende wetmatigheden voltrekt. In landen met een tamelijk homogene bevolking waar veiligheidstroepen en leger niet aan de heersende stam of etnische groep waren verbonden, verdwenen leiders toen hun draagvlak verbrokkelde. Dat gebeurde in Tunesië en Egypte. Er werden verkiezingen gehouden, maar de oude structuren bleven grotendeels in stand.

Het belangrijkste verschil met vroeger is dat deze landen nu minder pro-westers en meer anti- Israël zijn omdat fundamentalistische islamitische partijen de verkiezingen wonnen en het volk geen al te grote sympathie voor de westerse steunpilaren van de oude regimes heeft.

In landen die van oudsher verdeeld waren door religie, etniciteit of stammen - zoals in Libië, Bahrein, Jemen en Syrië - kwamen aloude wederzijdse haatgevoelens naar boven. Hier braken burgeroorlogen uit, waar een meerderheid wilde afrekenen met de onderdrukking door een kleine minderheid. Die minderheid had maar één keuze: vechten in de hoop te overleven. Het gevolg was het onbeschrijfelijke lijden dat bij een burgeroorlog hoort.

De Navo vond dat het in een van die burgeroorlogen moest interveniëren, maar inmiddels barst de discussie los over de vraag wat daar na ruim een half jaar bombarderen in Libië eigenlijk bereikt is. Voormalige rebellen eisen nu hun aandeel in de overwinning op en willen de wapens niet neerleggen. De nieuwe regering in Tripoli beschikt niet over effectieve veiligheidstroepen en bestuur. Er dreigen Iraakse toestanden van confrontaties tussen stammen en losgeslagen milities.

De Navo heeft gelukkig niet de fout gemaakt om in Libië een vredesoperatie te beginnen. Anders zou ze net als de VS in Irak, partij worden in een slepende burgeroorlog. Precies om die reden is er ook niet geïntervenieerd in Syrië. Daar wil de Arabische Liga de zaak met een handvol waarnemers nu onder controle krijgen. Ik wens ze veel succes.

Al dat wensdenken dat achter de term 'lente' zat, bleek dus onterecht. Vraag maar aan de Arabieren of de zomer al is aangebroken.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

24 September 2012

Rob de Wijk over de film ''Innocence of Muslisms'' en de wereldwijde reactie hierop

Rob de Wijk op BNR over de machtsverhoudingen binnen Europa, de VN en de film ''innocence of Muslims''.

Read more

HCSS in the media

21 November 2011

Moedige jonge Egyptische blogster poseert naakt voor de vrijheid (NL)

Sophie Roborgh geeft een reactie hierop.

Read more