About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten

Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten

23 November 2012

Over je eigen schaduw heen springen. In Nederland lijkt het een politieke folklore. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw sprong de Sovjetleider Michael Gorbatsjov ook over zijn eigen schaduw heen en veroorzaakte het einde van de Koude Oorlog (en de ineenstorting van zijn rijk). Niets is in steen gebeiteld. Als politici veranderingen willen, kunnen die er komen. Dat is iets wat Israëlische en Palestijnse hardliners nog moeten leren.

Israël komt maar niet uit de groef van de Holocaust en de retoriek van bijbelse rechten op een beloofd land. Radicale Palestijnen willen een einde aan Israël maken en eisen een eigen staat. De Palestijnse kwestie is door en door gepolitiseerd. Objectieve analyses zijn verdacht en neutrale waarnemers worden gedwongen partij te kiezen. Ik ken daarom weinig experts die diepgaand in dit conflict zijn geïnteresseerd. Bovendien is een patstelling die al decennia duurt voor een duider nauwelijks interessant.

Toch is er veel veranderd sinds operatie Gegoten Lood, de drie weken durende militaire operatie van Israël tegen de militanten in de Gazastrook, eind 2008, begin 2009. De operatie leidde tot een afname van raketaanvallen tegen Israël, maar dit jaar werden opnieuw vele honderden raketten op Israël afgeschoten, waaronder nieuwe, waarmee Tel Aviv en Jeruzalem werden getroffen. Hamas is sinds Gegoten Lood niet verzwakt. Sterker, Hamas is machtiger dan ooit. Dat laatste komt doordat de geopolitiek situatie volkomen veranderd is. Wat in het Westen hardnekkig de Arabische Lente wordt genoemd, was niet meer dan opstanden die werden aangejaagd door een explosie van de voedselprijzen en disfunctionele regimes die zichzelf verrijkten en in crisistijd weinig voor hun bevolkingen konden betekenen.

Landen zoals Egypte, Jemen en Libië zijn onder hun nieuwe regimes aantoonbaar instabieler geworden. Zij zijn op de failed states index van het blad Foreign Policy sterk gestegen. Antiwesterse en anti-Israëlische sentimenten kregen door de opstanden meer ruimte. De bezoeken van de emir van Katar en de premier van Egypte aan Gaza passen in dit beeld. Turkije, een oude bondgenoot van Iraël, noemt Israël nu een terroristische staat. De eerste schermutselingen tussen Israël en het in chaos verkerende Syrië hebben inmiddels plaatsgevonden. En premier Netanjahoe dreigt zonodig eenzijdige stappen tegen Iran te ondernemen als dat land doorgaat met zijn kernwapenprogramma.

Het is mooi dat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Clinton bemiddelt in het conflict met Gaza, maar het is veelzeggend dat zij vanuit Azië arriveerde. Daar liggen tegenwoordig de belangen van het door de financiele crisis verzwakte Amerika dat geen vuist meer in het Midden-Oosten kan maken.

Israël is door de Arabische opstanden en de financiële crisis in een geïsoleerde positie gekomen. Voor de Palestijnen geldt het omgekeerde. Hamas wordt volop door de Egyptische president Morsi gesteund en is in één klap een gesprekspartner geworden.

De context waarbinnen het conflict tussen Palestijnen en Israël zich afspeelt, is de afgelopen paar jaar dus compleet veranderd. Dat biedt kansen voor een oplossing, maar Gaza kan ook gemakkelijker escaleren tot een regionaal conflict. Het is tijd dat de hardliners in beide kampen over hun eigen schaduw heen springen.

Trouw

Experts on this news

Rob de Wijk

Director of HCSS

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

Mayakalender hield ook al geen rekening met de milieubeweging

14 December 2012

Mayakalender hield ook al geen rekening met de milieubeweging

Ruim een week voor het aflopen van de Mayakalender - die het einde van de wereld voorspelt - kondigen de samenwerkende inlichtingendiensten van de Verenigde Staten de ondergang aan van de wereld zoals we die nu kennen. Ze doen dat in hun toekomstverkenning 'Global Trends 2030'.

Read more

Column

Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken

10 December 2012

Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken

Geen visie. De afgelopen weken hoorde ik die verzuchting vrijwel elke dag. Het regeerakkoord zou een verzameling van beleidsvoornemens zijn met weinig onderlinge samenhang. Zelfs hardcore optimisten hoor ik nu twijfels uiten of politici complexe problemen nog wel aankunnen. Ik noem er een paar.

Read more

Column

Tijdbommen onder de Europese Unie

30 November 2012

Tijdbommen onder de Europese Unie

De Europese Unie lijkt steeds meer op een vulkaan die op uitbarsten staat. De onderhandelingen over de zevenjarige begroting werden afgebroken. Hoewel de Britten zich redelijk coöperatief opstelden, kwamen de EU-leiders er niet uit en gaan ze in januari verder. Deze week werd het Griekse probleem even geparkeerd. In 2022 moet de schuld minder dan 110 procent van het bruto binnenlands product bedragen. De leningen mogen nu tot 2040 doorlopen.

Read more

Column

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

16 November 2012

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

Als optimisme en positivisme het gaan winnen van de analyse ontstaan vaak problemen. Ik was opgelucht door de verkiezingsuitslag. Het redelijke midden had gezegevierd. Maar in werkelijkheid was de PvdA naar de SP gedreven en de VVD naar de PVV. Het uitruilen van dossiers duidde vooral op onmacht om tot een compromis te komen waardoor extreme oplossingen in het regeerakkoord met elkaar werden verzoend.

Read more

Column

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

9 November 2012

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

Voor zover er in de media al aandacht aan werd besteed, was het een klein berichtje. Australië richt zich meer op Azië en wendt zich af van Europa. Dat was althans de teneur van een witboek dat de Australische regering afgelopen maand presenteerde. De titel, 'Australia in the Asian Century', is veelzeggend en past in een bredere beweging.

Read more

HCSS in the media

Buitenland had moeite met gedoogkabinet Rutte I

5 November 2012

Buitenland had moeite met gedoogkabinet Rutte I

Rob de Wijk in Nu.nl over het gedoogkaninet Rutte I en het verslechterde imago van Nederland in het buitenland.

Read more