About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Lesje in staatsrecht helpt tegen afbraak van essentiële taken

13 May 2013

Tijdens haar afscheid gaf koningin Beatrix een les staatsrecht, waarop haar zoon tijdens zijn inhuldiging voortbouwde. Dat was prima, want staatsrechtelijke inzichten blijken bij burger en politiek soms te ontbreken. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat sommige politici nauwelijks het besef hebben een land te besturen en niet uitsluitend de belangenbehartiger van een groep kiezers te zijn. Het meest pregnant blijkt dat uit de boekhoudkundige exercities rond nationale veiligheid, defensie en buitenlands beleid.

Er is weinig oog voor het feit dat relatief kleine bezuinigingen enorme consequenties hebben: 70 miljoen euro bezuinigen op de AIVD is een derde van het budget waardoor de helft van de veiligheidstaken moet worden afgestoten. Minister Plasterk erkent inmiddels dat dit gevolgen voor de nationale veiligheid heeft. Naast de ombuigingen van 1 miljard op defensie van het vorige kabinet is er onder dit kabinet door allerlei extra maatregelen ongeveer 400 miljoen bijgekomen. Daardoor blijft vrijwel niets meer van de krijgsmacht over.

Verslechterde veiligheidssituatie
Onder het vorige kabinet moest Buitenlandse Zaken 74 miljoen bezuinigen, waarvan 55 miljoen op ambassades. Door de extra bezuinigingen wordt het postennetwerk verder uitgekleed, wordt de zo belangrijk gevonden economische diplomatie bemoeilijkt en wordt de Nederlandse reputatie in het buitenland aangetast. Frans Timmermans is een goede minister, maar in het buitenland zien ze vooral wat hier gebeurt: afbraak van de posten, een Kamer die een eind wil maken aan het Beneluxparlement en een regering die onmachtig is zes militairen naar Mali te sturen. Dit ondermijnt de effectiviteit van het buitenlands beleid.
Er is ook weinig oog voor de snel verslechterende veiligheidssituatie. De wereld is als geheel veiliger geworden, maar Zuid- Europa wordt door de Arabische opstanden omgeven door onveiligheid. Mede daardoor is de dreiging in Nederland volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en veiligheid nu substantieel. Bovendien worden Rusland en Saoedi-Arabië door dalende olieprijzen instabieler en ondermijnt de etterende crisis de stabiliteit in Europa zelf. Toch wordt er op binnenlandse veiligheid, defensie en buitenlandse zaken verder bezuinigd.

Publiek draagvlak van ondergeschikt belang
Er is tot slot weinig oog voor het feit dat deze beleidsterreinen van een andere categorie zijn dan zorg en onderwijs. Daar gaat het om de vraag wat de bevolking ervoor over heeft; bij veiligheid, defensie en buitenlandse zaken gaat het om de vraag wat de regering nodig vindt. Het zijn specifieke overheidstaken die niet kunnen worden uitbesteed. Als het misgaat, wordt niet een school, zorginstelling of uitkeringsinstantie op de vingers getikt, maar is onmiddellijk sprake van een politieke crisis: hoe kon het zover komen?
Publiek draagvlak is daarom van ondergeschikt belang, dus hoeft de bevolking niet te worden gevraagd hoeveel veiligheid en reputatie Nederland nodig heeft. Dit fundament van Nederland moet door regering en Kamer, gesteund door de Grondwet, zelfstandig worden bepaald.
Het argument dat op deze overheidsactiviteiten moet worden bezuinigd omdat nu eenmaal op alle ministeries moet worden bezuinigd, is dus kul. Mogelijk dat door de herontdekking van het staatsrecht dit besef in politiek Den Haag begint door te dringen.


Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

30 May 2013

Terrorist kopieert ’stoer gedrag’

Na Boston werd de wereld opnieuw opgeschrikt door zogenaamde ’lone wolves’ die in Londen met een kapmes een militair afslachtten. Individuen die aanslagen plegen; ze zijn nauwelijks te stoppen, want er is geen enkel zicht op. En er bestaat een grote kans dat het hier niet bij blijft. Deskundigen houden de adem in voor het fenomeen kopieterrorist.

Read more

Column

29 May 2013

“De discussie over schaliegas is te ideologisch geworden”

Cognitieve dissonantie is het onaangename gevoel dat je overvalt als je iets hoort dat indruist tegen je eigen mening en overtuiging. ‘Dat is toch onzin; het kan gewoon niet', hoor je dan. Ik moest er aan denken tijdens al die debatten over schaliegas.

Read more

Column

24 May 2013

Machtspolitiek in Azië doet denken aan Europa van de 19de eeuw

Een land kan zijn bondgenoten kiezen, maar niet zijn buren, zei de Chinese premier Li Keqiang tijdens een bezoek aan India, zijn eerste buitenlandse reis sinds hij in maart aantrad. Kennelijk zijn India en China geen bondgenoten, maar kunnen ze zich ook geen conflicten veroorloven.

Read more

Column

22 May 2013

Barbarij maakt ingrijpen in Syrië bijna onmogelijk

De barbarij in Syrië overschrijdt zo langzamerhand alle grenzen. Zoals gebruikelijk wordt druk gespeculeerd over de schuldvraag.

Read more

Column

6 May 2013

Vijftig tinten rood: zijn er in Syrië chemische wapens ingezet?

Na ‘Vijftig tinten grijs’ volgt nu ‘Vijftig tinten rood’. Even opwindend, ook al gaat het niet over seks. Met de vermeende inzet van chemische wapens zouden de Syriërs volgens de Amerikanen over de rode lijn zijn gegaan. De Britse premier Cameron liet zich in soortgelijke bewoordingen uit. Maar hoe rood is rood?

Read more

Column

19 April 2013

Discussieer zonder emoties en op basis van feiten over schaliegas

Naast politici en milieuactivisten zijn nu ook frisdrankfabrikanten speler in het schaliedebat. Maar veronderstellingen over bodemverzakking en drinkwaterverontreiniging zijn feitenvrij zolang onduidelijk is of schaliegas en -olie hier economisch rendabel en veilig gewonnen kunnen worden.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

21 September 2016

The Eurasian Economic Union and the European Union

20 September 2016

Troonrede 2016

16 September 2016

Rusland en China verwerpen de kern van het internationaal recht

Global Trends