About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Machtspolitiek in Azië doet denken aan Europa van de 19de eeuw

24 May 2013

Een land kan zijn bondgenoten kiezen, maar niet zijn buren, zei de Chinese premier Li Keqiang tijdens een bezoek aan India, zijn eerste buitenlandse reis sinds hij in maart aantrad. Kennelijk zijn India en China geen bondgenoten, maar kunnen ze zich ook geen conflicten veroorloven.

De relatie tussen beide landen lijkt goed. Li sprak zelfs over ‘de schitterende zonnestralen van onze vriendschap’. Het handelsvolume schommelde de afgelopen jaren rond de 50 miljard euro en moet de komende jaren met 50 procent worden opgekrikt. Intensieve samenwerking levert een markt van 2,5 miljard mensen op. Dat is de grootste van de wereld. Als hier iedereen een mobieltje zou kopen, zouden de orders voor alle fabrikanten ter wereld exploderen, wist Li.

Een goede relatie tussen beide landen zet de internationale verhoudingen op zijn kop. Maar onder de oppervlakte borrelt het. Op 15 april laaide een oud grensconflict op toen Chinese militairen hun tenten opzetten in Ladakh, dat door India wordt bestuurd, maar door China wordt betwist. In 1962 voerden beide landen al eens een grensoorlog. Voor het eerst sinds het begin van de vijftiende eeuw varen er Chinese oorlogsschepen in de Indische Oceaan. Dat begon in 2006 toen China deel ging nemen aan de antipiraterij-operaties voor de Somalische kust. Inmiddels maakt India zich grote zorgen over de ‘parelketting’ van bases, luisterposten en andere marinefaciliteiten in de Indische Oceaan en de tientallen incidenten tussen Indiase oorlogsschepen
en Chinese onderzeeboten. Voor beide landen zijn Burma en Nepal van strategisch belang, bijvoorbeeld vanwege de aanwezigheid van grondstoffen. Als er iets mis gaat in deze toch al tamelijk instabiele landen, dan kunnen zij niet werkeloos toekijken.

Verder naar het oosten laaien de spanningen op tussen China en vrijwel alle landen rond de Zuid-Chinese Zee. Hier gaat het over gas-, olie- , grondstoffen- en visrijke zeegebieden. Iets verder naar het noorden zijn de afgelopen weken de spanningen tussen China en Japan in de Oost-Chinese Zee opgelopen over de zeggenschap over onbewoonde eilandjes. Ook nu ging het om gas, olie en grondstoffen. Nog wat verder naar het noorden houdt de kwestie Noord-Korea de gemoederen bezig.

Dat in Azië sprake is van snelle militarisering hoeft geen betoog. India heeft het grootste marinebouwprogramma van de wereld, gevolgd door China. Daardoorheen speelt dat de VS, gedreven door machtspolitiek en financiële nood, de aandacht van Europanaar Azië verlegt, wat weer Chinese reacties uitlokt. In hoog tempo worden raketten, vliegtuigen en zelfs een vliegkampschip ontwikkeld om de Amerikaanse vloot uit zeegebieden te kunnen schieten. Bovendien is Amerika de bondgenoot van India. Li Keqiang trachtte met zijn charmeoffensief in India juist die relatie te verstoren.

In Azië ontwikkelt zich een vorm van machtspolitiek die wij Europeanen in de 19de eeuw achter ons lieten. Inmiddels is een oude term opnieuw uitgevonden: geo-economie. Opkomende machten strijden altijd om grondstoffen. Dat dit het energie- en grondstoffenhongerige Europa treft is logisch. Naast duurzaamheid is dit een argument om haast te maken met duurzame energie en de ontwikkeling van alternatieven voor schaarse grondstoffen.

Trouw, 24-05-2013

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

News

19 November 2015

Power Politics

'Putin is living in a different world', the German Chancellor Angela Merkel remarked when Russia made moves to annex Crimea at the beginning of 2014.

New book of Rob de Wijk

Read more

Column

31 May 2013

Feitenvrij wensdenken: ook politici hebben er soms last van

Degenen die zich aan de politieke uitersten bevinden, geloven vaak in een geheimzinnige, bepalende macht. Of het nu om ufo's gaat, de opwarming van de aarde, of de moord op Fortuyn, volgens onderzoekers André Krouwel en Jan Willem van Prooijen gelooft een aanzienlijk deel van het electoraat, vooral bij PVV en SP, in complottheorieën (Trouw, 22 mei).

Read more

Column

29 May 2013

“De discussie over schaliegas is te ideologisch geworden”

Cognitieve dissonantie is het onaangename gevoel dat je overvalt als je iets hoort dat indruist tegen je eigen mening en overtuiging. ‘Dat is toch onzin; het kan gewoon niet', hoor je dan. Ik moest er aan denken tijdens al die debatten over schaliegas.

Read more

Column

22 May 2013

Barbarij maakt ingrijpen in Syrië bijna onmogelijk

De barbarij in Syrië overschrijdt zo langzamerhand alle grenzen. Zoals gebruikelijk wordt druk gespeculeerd over de schuldvraag.

Read more

Column

13 May 2013

Lesje in staatsrecht helpt tegen afbraak van essentiële taken

Tijdens haar afscheid gaf koningin Beatrix een les staatsrecht, waarop haar zoon tijdens zijn inhuldiging voortbouwde. Dat was prima, want staatsrechtelijke inzichten blijken bij burger en politiek soms te ontbreken.

Read more

Column

6 May 2013

Vijftig tinten rood: zijn er in Syrië chemische wapens ingezet?

Na ‘Vijftig tinten grijs’ volgt nu ‘Vijftig tinten rood’. Even opwindend, ook al gaat het niet over seks. Met de vermeende inzet van chemische wapens zouden de Syriërs volgens de Amerikanen over de rode lijn zijn gegaan. De Britse premier Cameron liet zich in soortgelijke bewoordingen uit. Maar hoe rood is rood?

Read more

HCSS in the media

18 July 2012

Grondstoffen schaars door geopolitiek (NL)

In zijn nieuwe boek ‘5 over 12’ stelt Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden, dat Europa in de toekomst niet meer zeker is van de import van ‘kritische mineralen’.

Read more

This article can be found in these programs:

Security

21 September 2016

The Eurasian Economic Union and the European Union

20 September 2016

Troonrede 2016

16 September 2016

Rusland en China verwerpen de kern van het internationaal recht

Security

Resources

22 September 2016

Breakfast session 'Feeding the megacity'

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

Resources