Ruim een week voor het aflopen van de Mayakalender - die het einde van de wereld voorspelt - kondigen de samenwerkende inlichtingendiensten van de Verenigde Staten de ondergang aan van de wereld zoals we die nu kennen. Ze doen dat in hun toekomstverkenning 'Global Trends 2030'.
Meer dan nu het geval is, moeten de Amerikanen rond 2030 de macht delen met landen als China, India en Brazilië. De wereld wordt instabieler als grootmachten over voedsel, water en energie vechten. En als instituties zoals de VN zich niet aan de nieuwe geopolitieke realiteit kunnen aanpassen. Het rapport constateert dus dat snelle veranderingen in de wereld tot conflicten kunnen leiden. Maar dit is eigenlijk door de gehele wereldgeschiedenis het geval geweest.
Eerder dit jaar nam ik deel aan het 'red team' dat deze studie kritisch moest testen. Interessant was vooral het debat over de Europese Unie. Die was somber.
Europa vergrijst
De EU wordt in het rapport beschreven als een onvoorspelbare speler die er niet in is geslaagd de burgers van Europa te verenigen. De eurocrisis heeft meedogenloos blootgelegd hoe groot de verschillen zijn tussen landen en hoe enorm de structurele economische problemen zijn. De productiviteit is de afgelopen 15 jaar afgenomen. Investeringen in onderzoek en ontwikkeling blijven te laag. En het continent vergrijst, waardoor het aandeel werkenden langzaam verkleint.
De kans op totale ineenstorting van Europa lijkt klein, dus blijft het voortmodderen. Maar een Europese renaissance wordt niet uitgesloten als het streven naar een federale staat vleugels krijgt.
Opmerkelijk is dat Nederland wordt genoemd als land dat op papier meer invloed heeft dan waar het gezien zijn bevolkingsomvang en economie recht op heeft. In Washington sputterde ik nog wat dat Nederland daar dan weinig mee had gedaan. Het ging om een optelsom van aantallen ambassades, en niet om onze reputatie.
Grondstoffen
Een merkwaardige omissie in het rapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten is de rol van grondstoffen. In het merendeel van de conflicten spelen die een rol. Zonder goud en coltan zou het in Congo nu rustig zijn, bijvoorbeeld.
Wel richt de studie zich op de mega-impact van het aanboren van nieuwe energievoorrraden als schaliegas en schalie-olie. De Amerikanen worden op energiegebied zelfvoorzienend. Het gevolg is dat de olie- en gasprijzen wereldwijd zullen instorten en de energie-exporterende landen in het Midden-Oosten destabiliseren.
Hoewel leden van het 'red team' van mening waren dat schaliegas en -olie mogelijk de belangrijkste toekomstbepalende factor vormen, staat dit kennelijk om politieke redenen niet zo expliciet in het rapport. Als Amerika 'energieonafhankelijk' wordt, zal de Amerikaanse economie sterker worden en kan Washington zich volledig gaan richten op de competitie met China.
Europa en het Midden-Oosten worden dan aan hun lot overgelaten. Maar, zo voorspellen de inlichtingendiensten, er zijn nog wel zorgen over de milieueffecten van de winning van die energievoorraden.
Zo geredeneerd ligt de toekomst van Amerika, Europa en het Midden-Oosten dus in handen van de milieubeweging. Ook dat hadden de Maya's niet voorzien.
Trouw
Experts on this news
Rob de Wijk
Rob de Wijk is the director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.
View profileRelated news
Column
Dit jaar wordt het jaar van de waarheid voor Nederland en Europa
In het onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal en Cultureel Planbureau zijn meer verdraagzaamheid en socialer gedrag de prioriteit van de Nederlandse burger. Het aantal burgers dat vindt dat de regering zich minder op het buitenland moet richten, is volgens het onderzoek gestegen van 64 naar 70 procent.
Read moreColumn
Rijdend over de A12, luister ik naar non-nieuws over Johannes
Het jaar 2012 werd het jaar van het wantrouwen en Nederland op zijn smalst. Twee gebeurtenissen symboliseren dit. De belachelijke discussie over de dood van Johannes de bultrug, die zelfs tot vragen in het parlement leidde, toonde aan dat publiek, politiek en media zich met volstrekte non-issues bezighouden die meer zeggen over de maatschappij zelf dan over die bultrug.
Read moreNews
Bedreigingen van de nationale veiligheid
Twee decennia geleden leefden velen in de veronderstelling dat het einde van de Koude Oorlog een nieuwe, stabiele en vreedzame periode in de internationale betrekkingen zou inluiden. De tijd van het ‘vredesdividend’ was eindelijk aangebroken. Dit wensdenken
werd snel gesmoord door talrijke conflicten.
Column
Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken
Geen visie. De afgelopen weken hoorde ik die verzuchting vrijwel elke dag. Het regeerakkoord zou een verzameling van beleidsvoornemens zijn met weinig onderlinge samenhang. Zelfs hardcore optimisten hoor ik nu twijfels uiten of politici complexe problemen nog wel aankunnen. Ik noem er een paar.
Read moreColumn
Tijdbommen onder de Europese Unie
De Europese Unie lijkt steeds meer op een vulkaan die op uitbarsten staat. De onderhandelingen over de zevenjarige begroting werden afgebroken. Hoewel de Britten zich redelijk coöperatief opstelden, kwamen de EU-leiders er niet uit en gaan ze in januari verder. Deze week werd het Griekse probleem even geparkeerd. In 2022 moet de schuld minder dan 110 procent van het bruto binnenlands product bedragen. De leningen mogen nu tot 2040 doorlopen.
Read moreColumn
Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten
Over je eigen schaduw heen springen. In Nederland lijkt het een politieke folklore. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw sprong de Sovjetleider Michael Gorbatsjov ook over zijn eigen schaduw heen en veroorzaakte het einde van de Koude Oorlog (en de ineenstorting van zijn rijk). Niets is in steen gebeiteld. Als politici veranderingen willen, kunnen die er komen. Dat is iets wat Israëlische en Palestijnse hardliners nog moeten leren.
Read moreThis article can be found in these programs:
