About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Mensen hebben perspectief nodig om solidair te zijn

2 October 2013

Ik moest het idee van de participatiesamenleving even op mij laten inwerken. Participatie duidt toch op solidariteit? En solidariteit is toch een voorwaarde om voor elkaar te zorgen? Mensen moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leefomgeving, heette het in de Troonrede. De vraag is of mensen dat gaan doen.

In crisistijd brokkelen zekerheden af en voelen mensen zich onveilig. Onder die omstandigheden kiezen mensen en groepen voor hun eigen belang. Een regering die in crisistijd met het idee van een participatiesamenleving komt, zal daarom vooral weerstand ontmoeten. Afgedwongen solidariteit om bezuinigingen te rechtvaardigen leidt alleen maar tot protest als mensen geen perspectief wordt voorgehouden waar het met dit land naar toe moet. Dat perspectief moet antwoord geven op de vraag waar wij ons geld mee gaan verdienen om onze welvaart en veiligheid voor de toekomst te waarborgen. Het ontbreken van dit perspectief en het voortdurend maken van plannen – zoals de inkomensafhankelijke zorgpremie en nu mogelijk het sociaal akkoord, die vervolgens weer worden teruggedraaid – zijn funest voor het vertrouwen in de politiek.

Gebrek aan vertrouwen verklaart waarom ruim 80 procent van de bevolking vindt dat het kabinet de crisis verergert en waarom ruim 60 procent van de bevolking iets voelt voor een sterke man die orde op zaken gaat stellen. Denk overigens niet dat zoiets in Nederland niet kan gebeuren: in 2000 waren de huidige crisis, de moorden op Fortuyn en Van Gogh, en de gang naar Afghanistan even ondenkbaar als het vooruitzicht van een sterke man.

Wat mij opvalt is de steeds grimmiger wordende stemming bij mensen van wie we het moeten hebben. De afgelopen weken heb ik talloze lezingen gegeven over mijn vorig jaar verschenen boek ‘5 over 12’, waarin ik uitgebreid over de disfunctionaliteit van ons politieke systeem in crisistijd schrijf. Mijn toehoorders waren hoofdzakelijk ondernemers en lokale bestuurders. Het vertrouwen in het kabinet was bij hen tot onder het nulpunt gedaald. Wat moeten we doen om die politiek tot actie aan te zetten, was de meest gehoorde vraag. Er was weinig discussie over de constatering dat men het Haagse gezwabber volkomen zat is. Natuurlijk krijgt het volk de regering die het wil, want de kiezer is zo wispelturig dat geen kabinet zijn plannen kan doorvoeren. Dit pleit voor een niet-politiek zakenkabinet of een brede coalitie, maar dat willen politici weer niet.

Maar het meest verontrustende wat ik uit die discussies meenam is de afbrokkelende solidariteit van die bovenlagen met alles wat daaronder zit. Inmiddels is duidelijk geworden dat de belastingdruk feitelijk naar 60 procent oploopt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek constateerde onlangs dat een toptarief van 49 procent de hoogste belastingopbrengsten genereert omdat bij hogere tarieven de lol in werken snel afneemt. Het CBS stelt dat hoge belastingen een succesvolle carrière of ondernemerschap ontmoedigen, mensen belasting doen ontwijken of zelfs aanzetten tot emigreren. Verder nivelleren is volgens het CBS de dood in de pot. Al die ondernemers willen best hun steentje bijdragen, mits ze weten waarvoor ze het doen en wat uiteindelijk het perspectief is. Zonder dat is die participatiesamenleving gedoemd te mislukken.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

25 October 2013

Handigste manier van polariseren is het aanwijzen van zondebokken

CDA-Kamerlid Eddy van Hijum stelde naar aanleiding van het rapport van de Raad van Europa over Nederland: "De suggestie dat de Nederlandse politiek racistisch zou zijn herken ik niet".

Read more

HCSS in the media

3 October 2013

'Nederland verliest invloed door bezuiniging Defensie'

Door de bezuinigingen op de krijgsmacht zal Nederland internationaal aan invloed verliezen. Dat zeiden oud-generaal Dick Berlijn en veiligheidsexpert Rob de Wijk woensdag bij een hoorzitting over de defensiebezuinigingen in de Tweede Kamer.

Read more

Column

24 September 2013

“Schaliegasdebat moet terug naar de basis”

"We hoeven afweging over schaliegas pas over tien jaar te maken"
Het huidige debat over schaliegas bezie ik met enige verwondering. De publieke reacties op mogelijke proefboringen zijn overwegend negatief.

Read more

Column

23 September 2013

President Obama kan alsnog zijn Nobelprijs voor vrede verdienen

In de media werd president Obama al snel tot verliezer gebombardeerd toen Rusland het initiatief nam voor de chemische ontwapening van Syrië. Inderdaad had Obama zich in een tamelijk lastige positie gemanoeuvreerd.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

22 September 2016

Breakfast session 'Feeding the megacity'

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

Resources