About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

9 November 2012

Voor zover er in de media al aandacht aan werd besteed, was het een klein berichtje. Australië richt zich meer op Azië en wendt zich af van Europa. Dat was althans de teneur van een witboek dat de Australische regering afgelopen maand presenteerde. De titel, 'Australia in the Asian Century', is veelzeggend en past in een bredere beweging.

President Obama noemde zich de eerste 'Pacific President', minister van buitenlandse zaken Clinton heeft het over de Asian century die haar beleid bepaalt, en het Pentagon concentreert zijn troepen in de Pacific. Deze beweging valt overigens niet los te zien van Amerikaanse pogingen om door middel van de winning van schaliegas en elektrische auto's onafhankelijk op energiegebied, dus van Afrika en het Midden-Oosten, te worden. Kortom, het economische, dus politieke zwaartepunt verschuift naar het Verre Oosten.

In dit geopolitieke geweld dreigt Europa het verre westen te worden; een nog steeds welvarende, maar politiek steeds irrelevantere uithoek die worstelt met schulden en integratie. Omdat ingrijpende geopolitieke verschuivingen in de wereld plaatsvinden, stellen Frankrijk en Duitsland dat de euro en daarmee de Europese Unie niet mogen mislukken. Want alleen door samenwerking kunnen de individueel te kleine Europese landen in het geopolitieke geweld overeind blijven.

Blijken dit soort inzichten ook uit het regeerakkoord? Afgezien van een meer pro-Europese houding is het antwoord: nee.

Hoe erg is dat? Dat hoeft niet erg te zijn als wordt nagedacht over een herijking van het buitenlandbeleid. Zeker is dat naar nieuwe fundamenten moet worden gezocht nu de trans-Atlantische samenwerking een traditionele hoeksteen van het beleid verandert. Wat komt er voor in de plaats? Meer Europa? Aanhalen van de banden met vroegere koloniën zoals Indonesië, dat inmiddels wél in de G20 zit? Of drijven we mee op de golven zonder veel eigen visie?

Dat laatste kan ik me bij minister van buitenlandse zaken Frans Timmermans niet indenken, omdat hij zelf uit de diplomatie afkomstig is. Hij weet dat kongsies met anderen de eigen positie versterken, wat zich vertaalt in invloed, welvaart en veiligheid.

Bovendien biedt het regeerakkoord aanknopingspunten. De crux zit in de passage waarin wordt opgeroepen tot de snelle ontwikkeling van nieuwe energiebronnen als zon, wind, biomassa en geothermie en dat die ontwikkeling nodig is 'vanuit het perspectief van klimaatverandering en eindige grondstoffen'.

Hier ligt impliciet de erkenning van die snel veranderende wereld. Bovendien werken opkomende machten als een rem op de oplossing van het klimaatprobleem en leggen ze een steeds groter beslag op schaarse hulpbronnen die bovendien een belangrijke conflictbron zijn. Zie de ruzie tot China en Japan over een paar onbewoonde eilandjes op een olie- en gasrijke zeebodem.

Het Australische witboek kan als voorbeeld voor het nieuwe kabinet dienen. Niet om Nederland ook volledig op Azië te richten, maar als voorbeeld van strategisch denken. Want één ding is zeker: Nederland moest zich aanpassen, kan niet langer meeliften op de visie van de Amerikanen en moet meer dan ooit zijn eigen positie bepalen. Al was het alleen maar om invloedrijker in Europa te worden.

Trouw


Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

News

15 February 2013

De toekomstige Nederlandse Krijgsmacht

Er staat veel goeds in, maar het is een „merkwaardig rapport”. Veiligheidsdeskundige Rob de Wijk mist nogal wat in het document van het Instituut Clingendael over de toekomstige Nederlandse krijgsmacht. Hij vindt het advies aan het ministerie van Defensie „te politiek”.

Read more

Column

10 December 2012

Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken

Geen visie. De afgelopen weken hoorde ik die verzuchting vrijwel elke dag. Het regeerakkoord zou een verzameling van beleidsvoornemens zijn met weinig onderlinge samenhang. Zelfs hardcore optimisten hoor ik nu twijfels uiten of politici complexe problemen nog wel aankunnen. Ik noem er een paar.

Read more

Column

30 November 2012

Tijdbommen onder de Europese Unie

De Europese Unie lijkt steeds meer op een vulkaan die op uitbarsten staat. De onderhandelingen over de zevenjarige begroting werden afgebroken. Hoewel de Britten zich redelijk coöperatief opstelden, kwamen de EU-leiders er niet uit en gaan ze in januari verder. Deze week werd het Griekse probleem even geparkeerd. In 2022 moet de schuld minder dan 110 procent van het bruto binnenlands product bedragen. De leningen mogen nu tot 2040 doorlopen.

Read more

Column

23 November 2012

Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten

Over je eigen schaduw heen springen. In Nederland lijkt het een politieke folklore. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw sprong de Sovjetleider Michael Gorbatsjov ook over zijn eigen schaduw heen en veroorzaakte het einde van de Koude Oorlog (en de ineenstorting van zijn rijk). Niets is in steen gebeiteld. Als politici veranderingen willen, kunnen die er komen. Dat is iets wat Israëlische en Palestijnse hardliners nog moeten leren.

Read more

Column

16 November 2012

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

Als optimisme en positivisme het gaan winnen van de analyse ontstaan vaak problemen. Ik was opgelucht door de verkiezingsuitslag. Het redelijke midden had gezegevierd. Maar in werkelijkheid was de PvdA naar de SP gedreven en de VVD naar de PVV. Het uitruilen van dossiers duidde vooral op onmacht om tot een compromis te komen waardoor extreme oplossingen in het regeerakkoord met elkaar werden verzoend.

Read more

Column

5 November 2012

Obama kan in tweede termijn alsnog een Kennedy worden

Vijftig jaar geleden haalde de wereld rond deze tijd opgelucht adem. Een allesverwoestende kernwapenoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie met mogelijk 200 miljoen slachtoffers was afgewend. Nooit eerder had de wereld een dergelijke acute, existentiële crisis meegemaakt.

Read more

Column

26 October 2012

Niet Eurofielen hebben wat uit te leggen, maar de Eurosceptici

Columnist van NRC-Handelsblad Thierry Baudet stelt aan voorstanders van Europese integratie altijd de vraag: 'wat zou iemand moeten aantonen, of wat zou er moeten gebeuren, om u van uw overtuiging af te brengen'.

Read more

Column

19 October 2012

Separatisten spelen handig in op onvrede in Europese landen

Het lijkt erop dathet moeilijker is de Europese Unie te gronde te richten dan de landen die er deel van uitmaken. Juist nu de EU voorzichtig de crisis onder controle weet te krijgen, zwellen separatistische geluiden in sommige lidstaten aan. Het is paradoxaal: de EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede omdat Europese integratie tot stabiliteit en vrede in Europa leidde en tegelijkertijd desintegreren separatistische politici sommige lidstaten van diezelfde EU.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

21 September 2016

The Eurasian Economic Union and the European Union

20 September 2016

Troonrede 2016

16 September 2016

Rusland en China verwerpen de kern van het internationaal recht

Global Trends