About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Obama kan in tweede termijn alsnog een Kennedy worden

5 November 2012

Vijftig jaar geleden haalde de wereld rond deze tijd opgelucht adem. Een allesverwoestende kernwapenoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie met mogelijk 200 miljoen slachtoffers was afgewend. Nooit eerder had de wereld een dergelijke acute, existentiële crisis meegemaakt.

Na de val van de Sovjet-Unie en na het vrijgeven van Amerikaanse gespreksopnames zijn de details bekend geworden van wat beide zijden dreef en hoe de interne besluitvorming verliep. De adviseurs van de president, verenigd in de ExComm (een onderdeel van de Nationale Veiligheidsraad), verschilden diepgaand van mening over hoe met de Russen moest worden omgegaan. Dit maakte de rol van de Amerikaanse president John F. Kennedy doorslaggevend. Voor hem was het dilemma simpel: een aanval tegen de raketten op Cuba zou tot Russische nucleaire vergelding op Berlijn leiden, waardoor hij geen andere keus had dan een nucleaire vergeldingsaanval tegen Rusland uit te voeren.

Alles afwegend besloot Kennedy geen aanval op Cuba uit te voeren en niet met Rusland over het terugtrekken van de raketten te onderhandelen, maar een blokkade van het eiland af te kondigen. Door zijn schepen terug te roepen zou Sovjetleider Chroestsjov een oorlog kunnen afwenden. Dat gebeurde.

Bij China om geld bedelen
Geen andere president is later in een dergelijke acute existentiële crisis terecht gekomen. Toch zijn de huidige problemen voor de Verenigde Staten in een sluipende vorm eveneens existentieel. Van George W. Bush is bekend dat hij kolossale fouten heeft gemaakt door zijn ideologische optimisme over de shaping power van de Verenigde Staten. Na een succesvolle en wereldwijd gesteunde interventie in Afghanistan waarbij de Taliban werd verdreven, viel hij Irak binnen. De hoge kosten van deze mislukte oorlog in combinatie met belastingverlagingen brachten Amerika in een ongunstige positie toen de financiële crisis uitbrak.

Bush kwam erachter dat Amerika de wereld niet naar zijn hand kon zetten. Onder Obama lukte dat ook niet. Sterker, bijvoorbeeld door het niet aanpakken van Medicare, het peperdure zorgstelsel voor ouderen, is de situatie zelfs verergerd. Bovendien wordt het land verlamd door politieke polarisatie waardoor de staatschuld Amerika's supermachtstatus ondermijnt. Als Taiwan of Japan tegen China moeten worden verdedigd, moet het Witte Huis bij wijze van spreken bij China om geld bedelen om oorlogsschepen te kunnen sturen.

Vleugellam
Obama of Romney. Maakt het wat uit? Obama kreeg de Nobelprijs voor de vrede, maar kon de verwachtingen niet waarmaken. De oorzaken zijn Amerikaans machtsverval en een financiële crisis die samenviel met een geopolitieke verandering zonder precedent. Deze samenloop van omstandigheden versnelde de opkomst van economische grootmachten als China en Brazilië.

Dit gegeven maakt ook Romney vleugellam, als die tenminste de nieuwe president wordt. Want shaping power is een afgeleide van economische macht, die weer een voorwaarde voor militaire macht is. Het enige voordeel van een herverkiezing van Obama is dat presidenten pas in hun tweede termijn kunnen doorpakken. Obama kan nog tot een Kennedy uitgroeien als hij in zijn tweede termijn op miraculeuze wijze dat Amerikaanse machtsverval weet te keren.

Trouw



Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

13 May 2016

Met Trumps visie op buitenlandbeleid is weinig mis

COLUMN Toen Barack Obama president van de Verenigde Staten werd, wilde hij terecht af van de confrontatiepolitiek en het unilateralisme van zijn voorganger.

Read more

HCSS in the media

8 February 2016

Obama wil oliebelasting invoeren

Obama wil een oliebelasting invoeren van 10 dollar per vat, om zo het gebruik van fossiele brandstof te ontmoedigen. En met de opbrengst duurzame projecten te financieren. Gegeven de timing lijkt het eerder een poging om een signaal af te geven aan zijn opvolger, dan om dit daadwerkelijk door te drukken zegt Sijbren de Jong in gesprek met RTL Z.

Read more

Column

16 November 2012

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

Als optimisme en positivisme het gaan winnen van de analyse ontstaan vaak problemen. Ik was opgelucht door de verkiezingsuitslag. Het redelijke midden had gezegevierd. Maar in werkelijkheid was de PvdA naar de SP gedreven en de VVD naar de PVV. Het uitruilen van dossiers duidde vooral op onmacht om tot een compromis te komen waardoor extreme oplossingen in het regeerakkoord met elkaar werden verzoend.

Read more

Column

9 November 2012

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

Voor zover er in de media al aandacht aan werd besteed, was het een klein berichtje. Australië richt zich meer op Azië en wendt zich af van Europa. Dat was althans de teneur van een witboek dat de Australische regering afgelopen maand presenteerde. De titel, 'Australia in the Asian Century', is veelzeggend en past in een bredere beweging.

Read more

HCSS in the media

31 October 2012

Rob de Wijk in Energiepodium: “Nucleaire situatie Iran kan olieprijs ongekend doen stijgen”

Het ziet er naar uit dat Iran belangrijke vorderingen heeft gemaakt op het gebied van de nucleaire technologie. Eind oktober concludeerden inlichtingendiensten dat de ondergrondse verrijkingsfabriek van Fordo nabij de heilige plaats Qum zo goed als klaar is.

Read more

Column

26 October 2012

Niet Eurofielen hebben wat uit te leggen, maar de Eurosceptici

Columnist van NRC-Handelsblad Thierry Baudet stelt aan voorstanders van Europese integratie altijd de vraag: 'wat zou iemand moeten aantonen, of wat zou er moeten gebeuren, om u van uw overtuiging af te brengen'.

Read more

Column

19 October 2012

Separatisten spelen handig in op onvrede in Europese landen

Het lijkt erop dathet moeilijker is de Europese Unie te gronde te richten dan de landen die er deel van uitmaken. Juist nu de EU voorzichtig de crisis onder controle weet te krijgen, zwellen separatistische geluiden in sommige lidstaten aan. Het is paradoxaal: de EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede omdat Europese integratie tot stabiliteit en vrede in Europa leidde en tegelijkertijd desintegreren separatistische politici sommige lidstaten van diezelfde EU.

Read more

Column

12 October 2012

Europa balanceert met Griekenland en Turkije op het slappe koord

De Turkse premier Erdogan was ongetwijfeld oprecht toen hij zei geen oorlog met Syrië te willen. De aanvallen uit Syrië lijken niet doelbewust, maar zijn eerder uit de koers geraakte granaten die in Turkije dodelijke slachtoffers maakten. Maar Erdogan kan die mortierbeschietingen alleen al om binnenlands-politieke redenen niet accepteren. Dus volgden represailles met artilleriebeschietingen op de stellingen van de Syriërs.

Read more

Column

5 October 2012

Provoceren van islam is schadelijk voor vrijheid van meningsuiting

Het blijft tobben met de vrijheid van meningsuiting. Na veel aarzelen kreeg PVV-leider Geert Wilders een visum voor Australië. Hij kan daar nu over de gevaren van de islam spreken. De Australische minister van immigratie Bowen maakte een afweging tussen de vrijheid van meningsuiting en de extreme opvattingen van Wilders. Uiteindelijk stemde hij toe. Wilders mocht geen martelaar worden.

Read more

Column

1 October 2012

De dreigende cocktail van nationalisme en militarisering in China

Eindelijk. China heeft een vliegdekschip. Tijdens de ingebruikname, waarbij president Hu Jintao en premier Wen Jinbao aanwezig waren, werd met veel fanfare duidelijk gemaakt waarvoor dit schip geschikt is: het beschermen van de nationale soevereiniteit.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

27 September 2016

Why Putin’s Union does not want to work with the EU

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

Global Trends