About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

“Petitie over schaliegas maakt zelfde fout als Club van Rome”

30 July 2013

Veertig jaar geleden publiceerde de Club van Rome The Limits to Growth; een alarmerend rapport over milieu, bevolkingsgroei, energie, agrarische productie, grondstoffen, industriële productie en vervuiling. De conclusie was eenduidig en schokte de wereld: we koersen vooral door de uitputting van natuurlijke hulpbronnen af op een armageddon.

De enige hoop was minder kinderen, draconische teruggang in de productie, minder grondstoffen- en energieverbruik en de aanvaarding dat de wereld stabiliseert op een substantieel lager niveau van welvaart dan men gewend was.

Die laatste conclusie wordt anno 2013 weer getrokken. Dat komt niet door de oorzaken zoals genoemd in The Limits to Growth, maar door een bankencrisis die escaleerde naar een schuldencrisis en een politiek systeem dat onmachtig bleek om snel adequate maatregelen te nemen.

Heel opmerkelijk is dat veel voorspellingen van de Club van Rome niet uitkwamen, hoewel veel wetenschappers er rotsvast van overtuigd waren dat onze natuurlijke hulpbronnen in hoog tempo opraakten. Ze sloegen de plank collectief en spectaculair mis. Later bleek dat de conclusies van de Club van Rome vooral intuïtief de juiste leken: als er meer mensen komen, verbruiken ze meer en raakt alles uiteindelijk op. Wat mis ging, was een totaal verkeerde inschatting van technologische ontwikkelingen.

Ik moest aan de voorspellingen van The Limits of Growth denken toen ik de petitie van 50 collega-hoogleraren over schaliegas las. Ik ben het volstrekt met hen eens dat schaliegas in Nederland en daarbuiten niet gewonnen moet worden als het niet schoon en veilig kan gebeuren. En ik ben het er ook mee eens dat Amerika een paar hele slechte voorbeelden kent van hoe de winning in zijn werk gaat. En ook zijn de werkelijke mondiale reserves inderdaad nog onzeker. Er moet nog veel onderzoek worden gedaan om er achter te komen wat er precies in de grond zit. Om die reden vindt ook in Nederland onderzoek plaats. De Commissie voor de Milieueffectrapportage vroeg op 1 juli Minister Kamp verdere uitleg voor zaken als aantallen boorlocaties, bodemdaling en vervuiling van het grond- en drinkwater.

Het is opmerkelijk dat juist hoogleraren niet willen wachten op de resultaten van dit wetenschappelijke onderzoek en alle extra vragen van de genoemde commissie, maar vooraf met een petitie komen die vooral een opinie is. Want zij kunnen, evenals ik, niet of nauwelijks beoordelen of de winning schoon, veilig en economisch verantwoord kan zijn. Want echte experts op het gebied van geologie of geofysica ontbreken in de lijst.

Die petitie begint overigens met een misinterpretatie van het door mij in Nederland gehanteerde begrip game changer. De constatering dat de winning van schaliegas en -olie de boel in ons land op zijn kop zet, zou inderdaad een betwistbare stelling zijn. Game changer slaat echter op de geopolitieke en geo-economische gevolgen van de Amerikaanse energie-onafhankelijkheid. Ik wil best geloven dat de energieprijzen de komende jaren in Amerika omhoog gaan. Dit is ook precies de reden van de verhitte discussie in de VS over de vraag of er überhaupt wel geëxporteerd moet worden. Tegenstanders vrezen dat exporten de prijs omhoogstuwt. Dat is slecht voor de economie.

Maar de grote investeringen die de chemische industrie nu in dat land doet, de inshoring van ooit uitgeplaatste industrieën en de ombuiging van de energiestrategieën van Mexico en Canada tonen aan dat er wel degelijk sprake is een revolutionaire ontwikkeling. Mexico profiteert van goedkopere gasimporten uit het buurland; Canada zoekt naar alternatieven voor de export naar Amerika.

Tot nu toe heb ik ondanks alle twijfels geen enkele cijfermatig onderbouwde redenering gezien dat het IEA de plank misslaat met zijn voorspelling dat de Amerikanen in 2020 onafhankelijk worden van de import van gas en nagenoeg van olie, zeker van de olie die uit het Midden Oosten komt. In juni 2013 stelde de U.S. Energy Information Administration de schattingen, ook voor Nederland, zelfs naar boven bij. Die energie-onafhankelijkheid is voor de Amerikanen overigens belangrijker dan de prijs en de mogelijke de milieueffecten, hoewel door de winning van schaliegas de VS als een van de weinige landen op koers ligt met het behalen van de door hun afgewezen Kyoto-doelstellingen.

Vijf jaar geleden had niemand het over schaliegas en werd duurzame energie als hét alternatief voor oprakende fossiele brandstoffen gezien. Inmiddels lijkt het gastijdperk aangebroken. En ook nu lijkt even als veertig jaar geleden de technologie vroegere inschattingen te hebben ingehaald.

De schalierevolutie is en blijft zelfs voor Nederland een game changer, ook al komt er hier niets uit de grond. De gevolgen zijn merkbaar als de chemie van ons land naar Amerika verhuist en wij te maken krijgen met instabiliteit van aan Europa grenzende energie exporterende landen.

Rob de Wijk nam onlangs deel aan een radiodebat op BNR, met sprekers als Jan Rotmans (Erasmus Universiteit), Simon Kalf (Peak Oil), Gerard van Harten (Topsector Chemie), Rene Peters (TNO), Frank de Boer (Cuadrilla) en Willem Jan Atsma (Stichting Schaliegasvrij Nederland). Dit debat kunt u terugluisteren op BNR.

Energiepodium.nl

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

23 November 2015

Debat zonder plek voor feiten leidt tot stagnatie economie

Ik heb mij op deze plek meerdere malen uitgelaten over de impact die de schalierevolutie heeft. Die impact is er onmiskenbaar.

Read more

HCSS in the media

17 March 2014

Trouble brewing in Europe’s backyard

Changes shaping global energy markets are fueling geopolitical tensions, and heightening the risk of instability within oil and gas exporting countries around Europe. In an opinion piece for European Geostrategy, Sijbren de Jong, Willem Auping, Marjolein de Ridder and Joris van Esch call for a more prominent role for the armed forces on the issue of energy security based on the insights from two recent HCSS reports on the economic security of The Netherlands and the Geopolitical Implications of the US’ Shale Gas Revolution.

Read more

News

11 February 2014

Report: The Geopolitics of Shale Gas

The US’ shale gas revolution could in the long term destabilize traditional oil- and gas exporters in the European Union (EU) neighborhood: A combination of substitution effects and greater energy efficiency, could put pressure on the price of oil, leading to fiscal difficulties in traditional hydrocarbon exporting countries.

Read more

News

31 January 2014

The Security Implications of the US’ Shale Revolution. Op-ed on EUGlobalStrategy

The US’ shale revolution could in the long term destabilize traditional oil- and gas exporters in the EU neighborhood: A combination of substitution effects and greater energy efficiency, could put pressure on the price of oil, leading to fiscal difficulties in traditional hydrocarbon exporting countries. Strategic Analysts Sijbren de Jong and Willem Auping call upon the EU to seek alternate interdependencies with the oil and gas exporters in its immediate neighborhood, leading to a further development of these nations.

Read more

Column

9 September 2013

Nederland kan pas veranderen als Rutte een strategie heeft

Optimisme is een gevoel, geen plan. En met optimisme trek je Nederland niet uit het slop. Dit kwam bij mij op na de lezing van premier Rutte deze week in De Rode Hoed.

Read more

Column

4 September 2013

Door militaire interventie zal de strijd in Syrië escaleren

Militaire actie tegen Syrië stort de wereld in een ongewis avontuur. Natuurlijk is de inzet van chemische wapens onaanvaardbaar. Het gebruik van deze massavernietigingswapens tegen burgers is in strijd met het Genocideverdrag en het Chemische Wapensverdrag. Bovendien roept het VN-beginsel van de responsibility to protect (R2P) de internationale gemeenschap op burgers te beschermen die uitgeroeid dreigen te worden.

Read more

HCSS in the media

27 August 2013

Rob de Wijk bij BNR over winning grondstoffen

Ons land mist de aansluiting met de rest van de wereld als we de winning van grondstoffen als schaliegas nog langer blijven uitstellen. Dat stelt Rob de Wijk in het nieuwe boek Resources for our Future.

Read more

News

27 August 2013

TNO en HCSS nemen voortouw in visie, kennis en innovatie schaarse grondstoffen

De beschikbaarheid van kritische grondstoffen komt onder druk te staan. Overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen hebben behoefte aan een gedegen visie en betrouwbare informatie om zich hierop voor te bereiden.

Read more

HCSS in the media

23 August 2013

'Winning schaliegas veilig in Nederland'

Er kan in Nederland begonnen worden met boren naar schaliegas. De winning kan op een veilige manier. Dat staat in een geheim advies aan het kabinet, meldt RTL Nieuws.

Read more

Column

1 August 2013

“Ambities Energieakkoord zijn niet mis”

De ambities van het Energieakkoord zijn niet mis. Nederland streeft naar een volledig duurzame energievoorziening in internationaal verband in 2050. De crux zit natuurlijk in de woorden ‘in internationaal verband', want dat duidt op internationale onderhandelingen.

Read more

HCSS in the media

11 July 2013

Schaliegas en de geopolitieke revolutie

Door de winning van schaliegas zullen de Verenigde Staten zelfvoorzienend worden. Traditionele energieproducerende landen kunnen daardoor in hun inkomsten worden getroffen.

Read more

HCSS in the media

10 July 2013

Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing

Het Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing is een tweemaandelijkse uitgave van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid van het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Read more

Column

5 July 2013

De opvolger van afgezette Morsi kan net zo autoritair zijn

Democratie is moeilijk. Dat blijkt in Europa waar politici onmachtig zijn de juiste maatregelen te nemen om hun land en de EU uit het slop te trekken. Het ontbreekt aan visie en leiderschap, maar evenzeer weerhoudt het electoraat politici de maatregelen te nemen die nodig zijn. Natuurlijk weten veel politici dat alleen meer Europa de euro kan redden. Maar dat willen grote delen van hun electoraat niet.

Read more

This article can be found in these programs:

Resources

22 September 2016

Breakfast session 'Feeding the megacity'

20 September 2016

Troonrede 2016

13 September 2016

The geopolitical impact of the shale revolution

Resources