About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Separatisten spelen handig in op onvrede in Europese landen

19 October 2012

Het lijkt erop dat het moeilijker is de Europese Unie te gronde te richten dan de landen die er deel van uitmaken. Juist nu de EU voorzichtig de crisis onder controle weet te krijgen, zwellen separatistische geluiden in sommige lidstaten aan. Het is paradoxaal: de EU krijgt de Nobelprijs voor de vrede omdat Europese integratie tot stabiliteit en vrede in Europa leidde en tegelijkertijd desintegreren separatistische politici sommige lid. Op zich is het uiteenvallen van landen niet vreemd. Dit gebeurt in Europa na elke oorlog of crisis.

Na de Eerste Wereldoorlog viel de Habsburgse monarchie uiteen, na de Tweede Wereldoorlog Duitsland, na de val van de Berlijnse Muur in 1989 waren Tsjecho-Slowakije en Joegoslavië aan de beurt, en na de ongekende financiële crisis die nu over Europa raast, zouden België, Spanje en het Verenigd Koninkrijk uiteen kunnen vallen. In alle gevallen speelt de economische dimensie een cruciale rol.

Belastinggeld
In België hebben veel Vlamingen er genoeg van om de armlastige Walen nog langer te steunen. Een losser staatsverband, zelfs het totale uiteenvallen van het land, komt dichterbij nu de Vlaams-nationalistische partij van Bart De Wever grote winst bij de lokale verkiezingen heeft geboekt. Hij kan vanuit de sterke positie van burgemeester van Antwerpen een gooi naar de macht doen tijdens de regionale en nationale verkiezingen van 2014.

In Catalonië heerst onvrede omdat er te veel belasting aan Madrid zou worden afgestaan, zonder dat men daarvoor veel terugkrijgt. Dit laat onverlet dat Catalonië de meeste schulden heeft van alle Spaanse regio's. Toch heeft de Catalaanse regeringsleider Arthur Mas beloofd een referendum over de onafhankelijkheid af te dwingen als hij volgende maand de verkiezingen wint.

Spilziek
Voor de Schotten is de kwestie van de olieopbrengsten een belangrijk onderdeel van de onafhankelijkheidsstrijd. Die worden nu verdeeld over het hele Verenigd Koninkrijk. Maar de Schotse Nationalistische Partij, die onder leiding van Alex Salmond deze week een referendum in 2014 heeft afgedwongen, vindt dat de Schotten recht hebben op 90 procent van alle gas- en olie-inkomsten uit de Schotse velden.

Al deze gevallen zijn vergelijkbaar met de houding van de separatistische Lega Nord in Italië, die vindt dat de hardwerkende Lombardijnen ten gunste van het arme zuiden te veel belastinggeld aan het spilzieke Rome moeten afstaan.

Persoonlijke ambities
En al die gevallen laten een zelfde patroon zien: in crisistijd staat de solidariteit onder druk; leiders maken daarvan gebruik om met een nationalistische wij/zij-politiek een deel van het electoraat achter zich te krijgen. Ik vraag mij echter af waarom ze die koers varen. Is het echt uit zorg over het welzijn van de burger of gaat het om persoonlijke ambities?

Omdat die nationalistische politici per definitie charismatische, retorisch sterke, narcistische leiders zijn, vermoed ik dat het persoonlijke gewin voor hen belangrijker is dan het algemeen belang. Want zeg nu zelf: het is toch veel aantrekkelijker de geschiedenis in te gaan als premier, staatshoofd of vader des vaderlands van een nieuw land dan in de vergetelheid te raken als lokale politicus. Ook al zullen politici als De Wever, Mas en Salmond dat nooit erkennen.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

9 November 2012

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

Voor zover er in de media al aandacht aan werd besteed, was het een klein berichtje. Australië richt zich meer op Azië en wendt zich af van Europa. Dat was althans de teneur van een witboek dat de Australische regering afgelopen maand presenteerde. De titel, 'Australia in the Asian Century', is veelzeggend en past in een bredere beweging.

Read more

Column

5 November 2012

Obama kan in tweede termijn alsnog een Kennedy worden

Vijftig jaar geleden haalde de wereld rond deze tijd opgelucht adem. Een allesverwoestende kernwapenoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie met mogelijk 200 miljoen slachtoffers was afgewend. Nooit eerder had de wereld een dergelijke acute, existentiële crisis meegemaakt.

Read more

Column

26 October 2012

Niet Eurofielen hebben wat uit te leggen, maar de Eurosceptici

Columnist van NRC-Handelsblad Thierry Baudet stelt aan voorstanders van Europese integratie altijd de vraag: 'wat zou iemand moeten aantonen, of wat zou er moeten gebeuren, om u van uw overtuiging af te brengen'.

Read more

Column

12 October 2012

Europa balanceert met Griekenland en Turkije op het slappe koord

De Turkse premier Erdogan was ongetwijfeld oprecht toen hij zei geen oorlog met Syrië te willen. De aanvallen uit Syrië lijken niet doelbewust, maar zijn eerder uit de koers geraakte granaten die in Turkije dodelijke slachtoffers maakten. Maar Erdogan kan die mortierbeschietingen alleen al om binnenlands-politieke redenen niet accepteren. Dus volgden represailles met artilleriebeschietingen op de stellingen van de Syriërs.

Read more

Column

5 October 2012

Provoceren van islam is schadelijk voor vrijheid van meningsuiting

Het blijft tobben met de vrijheid van meningsuiting. Na veel aarzelen kreeg PVV-leider Geert Wilders een visum voor Australië. Hij kan daar nu over de gevaren van de islam spreken. De Australische minister van immigratie Bowen maakte een afweging tussen de vrijheid van meningsuiting en de extreme opvattingen van Wilders. Uiteindelijk stemde hij toe. Wilders mocht geen martelaar worden.

Read more

Column

1 October 2012

De dreigende cocktail van nationalisme en militarisering in China

Eindelijk. China heeft een vliegdekschip. Tijdens de ingebruikname, waarbij president Hu Jintao en premier Wen Jinbao aanwezig waren, werd met veel fanfare duidelijk gemaakt waarvoor dit schip geschikt is: het beschermen van de nationale soevereiniteit.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

27 September 2016

Why Putin’s Union does not want to work with the EU

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

Global Trends