About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Tijdbommen onder de Europese Unie

Tijdbommen onder de Europese Unie

30 November 2012

De Europese Unie lijkt steeds meer op een vulkaan die op uitbarsten staat. De onderhandelingen over de zevenjarige begroting werden afgebroken. Hoewel de Britten zich redelijk coöperatief opstelden, kwamen de EU-leiders er niet uit en gaan ze in januari verder. Deze week werd het Griekse probleem even geparkeerd. In 2022 moet de schuld minder dan 110 procent van het bruto binnenlands product bedragen. De leningen mogen nu tot 2040 doorlopen. Maar het kwijtschelden van de schuld is feitelijk begonnen, ook al willen politici ons iets anders wijsmaken.

Nederland krijgt een eerste rekening gepresenteerd van 980 miljoen euro over een periode van veertien jaar. Door dat politieke gedraal en gedraai wordt de legitimiteit van de EU in hoog tempo ondermijnd.

Dit proces wordt versterkt nu de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling voorspelt dat de eurozone ook volgend jaar in een recessie zal verkeren. Die recessie zal ingrijpende nieuwe bezuinigingen eisen, het Griekse probleem verergeren en de maatschappelijke stabiliteit aantasten. Uit angst voor sociale onlusten willen regeringen van de noordelijke lidstaten voorkomen dat de rekening van de recessie bij hun burgers wordt neergelegd, terwijl om diezelfde redenen de zuidelijke lidstaten aandringen op meer geld uit dat rijkere noorden. Geen fijne basis voor de verdieping van de Unie.

In crisistijd neemt het egoïsme toe. Nationalisme steekt in vrijwel alle landen de kop op. In Schotland, Vlaanderen en Catalonië viert het separatisme hoogtij. De Catalaanse president Artur Mas, die aanstuurde op een referendum over onafhankelijkheid, verloor, maar separatistische partijen hebben na de verkiezingen in Catalonië de meerderheid. Separatistische regio's houden niet van hun land, maar wel van de EU. Maar op zijn best kunnen die regio's pas jaren na een aanvraag lid van de Unie worden. In de tussentijd worden in diezelfde Unie gaten geslagen en wordt de cohesie verder ondermijnd.

De angst voor een grexit waardoor een kettingreactie in de zuidelijke eurozone kan ontstaan, is even van de baan, maar heeft plaatsgemaakt voor angst voor een brixit. De Britten hebben nooit veel met Europese integratie gehad. Ze hebben door hun historisch speciale relatie met de VS, hechte banden met de voormalige koloniën, hun achterhaalde idee nog altijd een grootmacht te zijn, hun historisch beladen relatie met de continentale machten Duitsland en Frankrijk én het feit dat ze geïsoleerd op een traditierijk eiland wonen, nooit veel opgehad met het vasteland van Europa. Ze willen een vrijhandelszone, geen club die zich met hun binnenlandse zaken bemoeit. Veel burgers en politici op het vasteland zijn het daar mee eens. Een brixit heeft daarom onvoorspelbare gevolgen voor de Unie zelf.

In al deze gevallen overheerst het sentiment. Er zijn geen overtuigende argumenten dat landen beter af zijn buiten de Unie of met minder Unie. De opkomst van landen als China, toenemende grondstoffenschaarste en effecten van klimaatverandering eisen Europese eenheid en krachtdadig politiek leiderschap. Precies om deze reden waarschuwde Tony Blair deze week voor een brixit. Ook voor hem is het mengsel van populistische, feitenvrije politiek en toenemend nationalisme een tijdbom onder de Unie.

Trouw

Experts on this news

Rob de Wijk

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

HCSS in the media

Rob de Wijk op BNR Radio over de aanslag op het kantoor van de Griekse premier Antonis Samaras

17 January 2013

Rob de Wijk op BNR Radio over de aanslag op het kantoor van de Griekse premier Antonis Samaras

Rob de Wijk geeft tijdens een interview met Roelof Hemmen op BNR radio commentaar op de situatie in Griekenland naar aanleiding van de aanslag op het bureau van de Griekse premier Antonis Samaras.

Read more

Column

Er wordt niets bereikt, en dat vinden politici prachtig

22 December 2012

Er wordt niets bereikt, en dat vinden politici prachtig

Premier Rutte kwam opgewekt van zijn laatste eurotop terug. Er was niets bereikt, en dat was goed. De euro is in rustiger vaarwater terecht gekomen en het is nu niet de tijd voor vergezichten over een toekomstig Europa. Gaat u maar rustig slapen, alles is onder controle. Maar als de geschiedenis van internationale crises iets bewijst, is het dat deze grillig verlopen en dat geen voorspelling klopt. Politici worden geleid door wensdenken. Ze doen te weinig en te laat, dus blijft de crisis dooretteren.

Read more

Column

Mayakalender hield ook al geen rekening met de milieubeweging

14 December 2012

Mayakalender hield ook al geen rekening met de milieubeweging

Ruim een week voor het aflopen van de Mayakalender - die het einde van de wereld voorspelt - kondigen de samenwerkende inlichtingendiensten van de Verenigde Staten de ondergang aan van de wereld zoals we die nu kennen. Ze doen dat in hun toekomstverkenning 'Global Trends 2030'.

Read more

Column

Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken

10 December 2012

Gebrek aan visie op groei economie gaat Nederland opbreken

Geen visie. De afgelopen weken hoorde ik die verzuchting vrijwel elke dag. Het regeerakkoord zou een verzameling van beleidsvoornemens zijn met weinig onderlinge samenhang. Zelfs hardcore optimisten hoor ik nu twijfels uiten of politici complexe problemen nog wel aankunnen. Ik noem er een paar.

Read more

Column

Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten

23 November 2012

Hoog tijd dat partijen patstelling verlaten in Midden-Oosten

Over je eigen schaduw heen springen. In Nederland lijkt het een politieke folklore. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw sprong de Sovjetleider Michael Gorbatsjov ook over zijn eigen schaduw heen en veroorzaakte het einde van de Koude Oorlog (en de ineenstorting van zijn rijk). Niets is in steen gebeiteld. Als politici veranderingen willen, kunnen die er komen. Dat is iets wat Israëlische en Palestijnse hardliners nog moeten leren.

Read more

Column

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

16 November 2012

Solidariteit werkt bij economische groei maar sneuvelt in crisis

Als optimisme en positivisme het gaan winnen van de analyse ontstaan vaak problemen. Ik was opgelucht door de verkiezingsuitslag. Het redelijke midden had gezegevierd. Maar in werkelijkheid was de PvdA naar de SP gedreven en de VVD naar de PVV. Het uitruilen van dossiers duidde vooral op onmacht om tot een compromis te komen waardoor extreme oplossingen in het regeerakkoord met elkaar werden verzoend.

Read more

Column

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

9 November 2012

Nederland kan niet langer meeliften op de Amerikaanse visie

Voor zover er in de media al aandacht aan werd besteed, was het een klein berichtje. Australië richt zich meer op Azië en wendt zich af van Europa. Dat was althans de teneur van een witboek dat de Australische regering afgelopen maand presenteerde. De titel, 'Australia in the Asian Century', is veelzeggend en past in een bredere beweging.

Read more