About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Veiligheid van Europa in het geding door onstabiel Noord-Afrika

1 February 2013

Timboektoe is veroverd. Helaas begon na de val van Kaboel (2001) en Bagdad (2003) de ellende in Afghanistan en Irak pas echt. Strijders gingen op in de bevolking en begonnen na enige tijd een stadsguerrilla die nauwelijks beteugeld kon worden. Hopelijk blijft Mali dit lot bespaard.

Mali lijkt echter meer dan Irak en Afghanistan een testcase voor Europa. De Fransen zagen dat in. Door ingrijpen verijdelden ze de val van de hoofdstad Bamako en voorkwamen zo dat het land onder controle van rebellen en AlKaida kwam. Net als in Afghanistan zouden zij het land als vrijplaats kunnen gebruiken en in hun trainingskampen terroristen kunnen opleiden voor aanslagen tegen het Westen. Precies om die reden was er grote steun voor de Amerikaanse interventie eind 2001. En precies omdat tijdens de fase van wederopbouw de gemiddelde burger geen idee meer had welk Nederlands belang daarmee gediend was, ebde de steun voor de operatie langzamerhand weg.

In de Sahel zijn onmiskenbaar westerse belangen in het geding. De EU-strategie voor de Sahel somt ze op. Het gebied is belangrijk voor de grondstoffen- en energievoorziening. Mauretanië levert ijzererts voor de Europese staalindustrie. Uit Niger komt 12 procent van de Europese uraniumbehoefte. Marokko is de grootste fosfaatleverancier van de wereld. Zonder fosfaat geen landbouw. Syrië is als leverancier al weggevallen. Gas komt bijvoorbeeld uit Algerije en de Trans Sahara Gaspijpleiding moet gas van Nigeria naar Europa brengen. En het gebied moet een belangrijke rol gaan spelen in 'Desertec', dat zonne-energie aan Europa moet leveren.

De regio is een paradijs voor terroristen, drugsdealers en andere criminelen. Drugs uit Colombia komen in West-Afrika aan land en worden via oeroude karavaanroutes naar het noorden, richting Europa gebracht. In de hele regio is sprake van verwevenheid tussen georganiseerde misdaad, terrorisme, rebellie en regeringen. Malinese ambtenaren zouden een rol hebben gespeeld in lucratieve gijzelingen in het noorden van het land. Drugskoeriers laten zich beschermen door rebellen en terroristen, die daarmee, en met ontvoeringen hun zakken vullen.

Door de zwakheid van de staten zeggen grenzen weinig. Het gevolg is dat Al-Kaida in de islamitische Maghreb (AQIM) vrijelijk in de regio kan opereren. Sterker, regeringen laten ze hun gang gaan zolang ze hen niet bedreigen. Dat bleek het geval in Algerije, waar Al-Kaida in het zuiden relatief met rust werd gelaten. Maar met hun gijzelingsactie in het gascomplex van Amenas gingen ze over de schreef. Daarop werd ongehoord hard ingegrepen. Dat er toen tientallen onschuldige slachtoffers vielen, namen de Algerijnse autoriteiten op de koop toe. De westerse aanpak van onderhandelen en tijdrekken zou door de terroristen als zwakte worden gezien en zou uiteindelijk het regime zelf kunnen bedreigen.

In de Sahel is de situatie ernstig, maar feitelijk destabiliseert het hele noorden van Afrika en het Midden-Oosten. Dat heeft grote gevolgen voor de veiligheid van Europa. Daardoor kunnen meer drugs en vluchtelingen en minder energie en grondstoffen onze kant opkomen.

Uiteindelijk kan dit de inzet van Europese krijgsmachten op grote schaal eisen. Als die tenminste na alle bezuinigingen nog inzetbaar zijn.

Trouw

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

15 February 2013

Door troosteloze EU-begroting doemt angstbeeld Japan op

Ezra Vogel beschreef in 'Japan as Number One' (1979) hoe dat land zich in hoog tempo ontwikkelde tot de belangrijkste, meest innovatieve economie van de wereld. Helaas liep het anders. Rond 1990 stagneerde het land. De staatsschuld explodeerde. De jaren negentig gingen verloren. En nog steeds worstelt Japan met een kwakkelende economie.

Read more

Column

1 February 2013

Einde dominantie Algerije, Rusland, Saudi-Arabië in zicht

De geopolitieke impact van de energierevolutie waarbij nieuwe olie- en gasvoorraden kunnen worden ontgonnen, begint zo langzamerhand door te dringen bij beleidsmakers en politici in Europa. Dat de energiekaart van de wereld opnieuw wordt getekend, lijkt wel duidelijk. Zeker is dat het einde in zicht is van een wereld die wordt gedomineerd door enkele grote producenten zoals Algerije, Rusland, Saoedi-Arabië en Venezuela en naar een wereld waarin landen of regio's zelfvoorzienend worden.

Read more

Column

25 January 2013

Onthullend, die kritiek op de nieuwe post voor Dijsselbloem

De eerste reactie die mij bijbleef over een Nederlands voorzitterschap van de eurozone was afkomstig van SP-Europarlementariër Dennis de Jong, medio december. Als Dijsselbloem voorzitter zou worden, vond hij, zou Nederland zijn belangen niet meer kunnen verdedigen. Later bleek dat dit denken in brede kring gemeengoed was geworden.

Read more

Column

18 January 2013

President Hollande ontpopt zich als een Europese Obama

De reacties op president Hollandes interventie in Mali waren alom positief. Waren dat ook niet de reacties toen westerse landen intervenieerden in Kosovo, Afghanistan, Irak en Libië? Beloofden de staatshoofden en regeringsleiders ook toen niet dat hun troepen geen minuut langer zouden blijven dan noodzakelijk? En ebde de aanvankelijke steun niet weg toen snelle successen uitbleven?

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

21 September 2016

The Eurasian Economic Union and the European Union

20 September 2016

Troonrede 2016

16 September 2016

Rusland en China verwerpen de kern van het internationaal recht

Global Trends