About News Products & services Clients & partners Jobs Contact Experts

News - Column

Vijftig tinten rood: zijn er in Syrië chemische wapens ingezet?

6 May 2013

Na ‘Vijftig tinten grijs’ volgt nu ‘Vijftig tinten rood’. Even opwindend, ook al gaat het niet over seks. Met de vermeende inzet van chemische wapens zouden de Syriërs volgens de Amerikanen over de rode lijn zijn gegaan. De Britse premier Cameron liet zich in soortgelijke bewoordingen uit. Maar hoe rood is rood?

 Het probleem is dat niemand weet wie chemische wapens heeft ingezet, als het al is gebeurd. Assad heeft de Verenigde Naties zelf verzocht het eerste incident van Kaan al-Assal te onderzoeken, maar het feit dat de VN niet de vrije hand in het hele land kreeg, geeft te denken. Het lijkt mij overigens sterk dat president Poetin niet tegen Assad heeft gezegd dat hij zich een beetje in moet houden: niet te veel doden per dag; geen militaire acties buiten het eigen land, dus geen Turkse vliegtuigen meer beschieten en geen raketten afschieten op Syrische rebellen in Libanon; en al helemaal geen chemische wapens inzetten. Want dan verliest Poetin zijn argumenten tegen een westerse interventie. Bovendien doen geruchten de ronde dat de opstandelingen over chemische wapens zouden beschikken en ze daadwerkelijk hebben gebruikt. Kortom, veel onzekerheden.
 
Het Westen heeft zich met uitspraken over rode lijnen al vaker in onmogelijke posities gemanoeuvreerd. In 1999 greep de Navo in Kosovo in omdat de Servische president Milosevic de genocidegrens zou zijn overgestoken. Later bleek er geen genocide te zijn gepleegd. In 2003 was de verdenking van massavernietigingswapens een reden om Irak binnen te vallen. Later bleek dat die wapens er niet waren. In 2011 greep de Navo in Libië in omdat de situatie rond Bengazi onhoudbaar werd. Later bleek dat het aantal doden dat tijdens de strijd rond die stad was gevallen geen interventie rechtvaardigde. 
 
Rode lijnen zijn typisch politieke kortetermijnoplossingen voor binnenlandse publieke consumptie. Ze tonen aan dat politici ‘geschokt’ zijn en niet ‘tolereren’ dat de strijd escaleert en verwordt tot een ‘humanitaire ramp’. Dat klinkt daadkrachtig en doet het goed bij de eigen bevolking. Voor de tegenstanders hebben rode lijnen geen enkele afschrikwekkende werking. Conflicten hebben hun eigen dynamiek en strijdende partijen laten zich niet weerhouden door buitenlandse opvattingen over hoe ver ze mogen gaan. De partijen wil slechts één ding en dat is winnen. Als partijen zich iets aan anderen gelegen laten liggen, dan is het aan bondgenoten. Noord-Korea luistert naar China. Assad luistert naar Rusland en de extremisten van al-Noessra naar al-Zawahiri, de leider van Al-Kaida. En niemand luistert naar het Westen.

Met rode lijnen schieten politici zichzelf in de voet. Omwille van de eigen geloofwaardigheid moet uiteindelijk actie volgen, maar dan gaat het vaak fout. Syrië wordt een hachelijk avontuur. Het land heeft een uitgebreid luchtafweersysteem dat eerst gebombardeerd moet worden. Een grondoffensief moet plaatsvinden in geürbaniseerd gebied; niet de meest favoriete gevechtsomgeving voor westerse legers. En omdat Syrië zo groot is, er zo veel mensen wonen en het leger omvangrijk is, zijn er heel veel westerse militairen nodig. En die zijn er niet. Als rood vaalrood is, zullen Amerikanen en Europeanen ongetwijfeld onder een interventie uit willen komen.

Trouw, 03-05-2013

Experts on this news

Director

Rob de Wijk

Rob de Wijk is the founder and non-executive director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.

View profile

Related news

Column

24 May 2013

Machtspolitiek in Azië doet denken aan Europa van de 19de eeuw

Een land kan zijn bondgenoten kiezen, maar niet zijn buren, zei de Chinese premier Li Keqiang tijdens een bezoek aan India, zijn eerste buitenlandse reis sinds hij in maart aantrad. Kennelijk zijn India en China geen bondgenoten, maar kunnen ze zich ook geen conflicten veroorloven.

Read more

Column

22 May 2013

Barbarij maakt ingrijpen in Syrië bijna onmogelijk

De barbarij in Syrië overschrijdt zo langzamerhand alle grenzen. Zoals gebruikelijk wordt druk gespeculeerd over de schuldvraag.

Read more

Column

13 May 2013

Lesje in staatsrecht helpt tegen afbraak van essentiële taken

Tijdens haar afscheid gaf koningin Beatrix een les staatsrecht, waarop haar zoon tijdens zijn inhuldiging voortbouwde. Dat was prima, want staatsrechtelijke inzichten blijken bij burger en politiek soms te ontbreken.

Read more

Column

6 May 2013

“De PvdA is dus voorwaardelijk akkoord met schaliegas”

De PvdA is dus voorwaardelijk akkoord met de winning van schaliegas. Eerst moet een rapport van het ministerie van Economische Zaken worden afgewacht, dat moet uitwijzen of de winning schoon en veilig kan gebeuren. Als dat het geval is, zal het besluit tot proefboringen met een positief advies aan de leden worden voorgelegd, aldus PvdA-Kamerlid Jan Vos.

Read more

Column

19 April 2013

Discussieer zonder emoties en op basis van feiten over schaliegas

Naast politici en milieuactivisten zijn nu ook frisdrankfabrikanten speler in het schaliedebat. Maar veronderstellingen over bodemverzakking en drinkwaterverontreiniging zijn feitenvrij zolang onduidelijk is of schaliegas en -olie hier economisch rendabel en veilig gewonnen kunnen worden.

Read more

Column

12 April 2013

De storingen bij ING drukken mensen met de neus op de feiten

In een eerste reconstructie van de problemen bij ING vroeg NRC Handelsblad zich af hoe een 'ervaren bank toch zo kan blunderen'. ING zou fouten hebben gemaakt 'in de weergave van de saldo's en 'de mogelijkheid dat het ging om 'een Ddos-aanval lijkt onzinnig'.

Read more

This article can be found in these programs:

Global Trends

26 September 2016

China doet gooi naar technologisch leiderschap

26 September 2016

Verbeteren EU-voorstellen het vertrouwen in de Unie?

21 September 2016

The Eurasian Economic Union and the European Union

Global Trends