Dit roept de vraag op of die politici de komende uitdagingen überhaupt aankunnen. Allereerst denk ik dan aan de opkomst van landen als China die gepaard gaat met fundamentele mondiale economische herschikking en burenruzies over grondstoffen en handelsbelangen.
Machtsverschuivingen zijn verschuivingen in economische macht. Alleen als de verliezers, westerse landen dus, zich aanpassen, kunnen ze hun welvaart en veiligheid behouden. Die aanpassing is de cruciale uitdaging waarvoor ook ons komende kabinet staat.
Mooi is dat Nederland gestegen is naar een vijfde plaats op de ranglijst van het World Economic Forum van meest concurrerende economieën. Dit zegt echter niets over de toekomst. De kracht van een land zit niet alleen in productiviteit en creativiteit, maar vooral in innovatie. Helaas loopt Nederland zwaar achter met investeren in innovatie, dus in de kenniseconomie. Maar ook lijkt te worden ontkend dat Nederland onderdeel is van een complexer wordende wereld waarin alles met alles samenhangt. Wat dat betreft heeft de financiële crisis ons met de neus op de feiten gedrukt.
De oude politiek, vooral de PVV, wil de grenzen sluiten, maar vergeet dat de grootste grensoverschrijdende bedreiging zit in het internet, dat cruciaal voor onze welvaart is. Tegelijkertijd zijn kritische infrastructuur, zoals banken en elektriciteitsnetwerken, doelwitten die kwetsbaar zijn voor cyberaanvallen. Wat dat betreft ligt de aanval op DigiNotar, waardoor de overheidswebsites onveilig werden, nog vers in het geheugen. Of wil de oude politiek Nederland loskoppelen van het internet? Zelfs in Syrië lukte dat niet. Tot slot delen regeringen hun macht steeds meer met anderen, van Greenpeace tot de financiële markten.
Nieuwe politiek begint met de erkenning dat Nederland aan dit alles niks kan veranderen, maar zijn welvaart en veiligheid alleen kan beschermen door slim in te spelen op die complexe wereld met zijn opkomende economieën, internet en machtige niet-statelijke spelers.
Dat kan door terug te grijpen op een belangrijke traditie: onze inspanningen om met sterke internationale instituties, internationaal recht en slimme, constructieve voorstellen stabiliteit in een toenemend instabiele wereld te creëren. En ja, daar hoort ook een vorm van Europese politieke unie bij. Stabiliteit is voor onze economie even belangrijk als investeren in innovatie.
Tegelijkertijd erken ik dat de nieuw te vormen regering in een spagaat zit: deze nieuwe politiek staat haaks op een toenemend ontevreden, hedonistisch, gedesinformeerd en politiek en maatschappelijk afgehaakt electoraat dat zich steeds meer van de buitenwereld afkeert.
Het vereist moed om dat morrende electoraat te vertellen dat er grote opofferingen worden gevraagd om in een snel veranderende wereld de welvaart te behouden en dat ze daarom hun houding moeten veranderen. Dit vereist een visie die uitstijgt boven het niveau van die op de rollator in het zorgverzekeringspakket of een simpel 'nee' tegen steun aan Griekenland en verdergaande Europese integratie.
Trouw
Experts on this news
Rob de Wijk
Rob de Wijk is the director of HCSS. He studied Contemporary History and International Relations in Groningen, and wrote his PhD dissertation on NATO’s ‘Flexibility in Response’ strategy at the Political Science Department of Leiden University.
View profileRelated news
HCSS in the media
Buitenland had moeite met gedoogkabinet Rutte I
Rob de Wijk in Nu.nl over het gedoogkaninet Rutte I en het verslechterde imago van Nederland in het buitenland.
Read moreColumn
De dreigende cocktail van nationalisme en militarisering in China
Eindelijk. China heeft een vliegdekschip. Tijdens de ingebruikname, waarbij president Hu Jintao en premier Wen Jinbao aanwezig waren, werd met veel fanfare duidelijk gemaakt waarvoor dit schip geschikt is: het beschermen van de nationale soevereiniteit.
Read moreColumn
De tijd is rijp voor een breed debat over het Europa van Barroso
Een overwinning voor Europa. De internationale pers was unaniem in zijn oordeel over de uitspraak van het Duitse constitutionele hof om de Duitse bijdrage aan het permanente noodfonds goed te keuren en over het besluit van de ECB om ongelimiteerd staatsobligaties van probleemlanden op te kopen.
Read moreHCSS in the media
Rob de Wijk over deelname aan internationale missies op Radio 1
Rob de Wijk geeft in Radio 1 zijn ‘Droomrede’. Dit naar aanleiding van Prinsjesdag en de troonrede.
Read moreColumn
Surprises at the Dutch parliamentary elections
The Netherlands has re-established itself firmly in the center of European and euro politics. The victory of government party VVD and the spectacular return of the social democratic Labour Party PvdA have resulted in a political shift towards the middle ground. Anti-European parties on the radical left and right performed less well than expected or suffered losses.
Read moreColumn
Hoog tijd dat een nieuwe regering het buitenland herontdekt (NL)
De verkiezingen gaan over Europa, zeggen politici. Oog voor de buitenwereld is mooi, maar wat partijen van het buitenlandbeleid vinden is mij onduidelijk.
Read moreColumn
Politiek en planbureau zijn blind voor de noodzaak van defensie (NL)
Ongewild zou defensie wel eens een cruciaal onderwerp tijdens de formatie kunnen worden.
Read moreNews
Defensie in het Stemhokje (NL)
Markante verschillen die zich moeilijk lenen voor een compromis.
Read moreNews
Verhoging pensioenleeftijd alléén niet voldoende (NL)
De Nederlandse vergrijzing leidt bij ongewijzigd beleid tot toenemende kosten van de gezondheidszorg, de rijksbijdrage AOW en uiteindelijk tot onhoudbare overheidsfinanciën.
Read moreColumn
Bezuinigen op hulp, cultuur en defensie is paard achter de wagen (NL)
Er bestaat een onbedwingbare neiging begrotingsposten als uitgaven te beschouwen in plaats van als investeringen. Soms schieten politici zich daarmee in de eigen voet.
Read moreThis article can be found in these programs:
